Τα ξημερώματα του Σαββάτου ξεκινά στις ΗΠΑ το επετειακό «Copa America Centenario», όπως λέγεται η... έκτακτη φετινή «έκδοση» του Κόπα Αμέρικα για τα 100 χρόνια του θεσμού και το SDNA θυμίζει τους αριθμούς πίσω από την παλαιότερη διοργάνωση εθνικών ομάδων.
Πίσω στο μακρινό 1867, οι Βρετανοί εργάτες που κατασκεύαζαν τους σιδηροδρόμους στην Αργεντινή, έπαιξαν το πρώτο καταγεγραμμένο στην Ιστορία ποδοσφαιρικό παιχνίδι στη Λατινική Αμερική μπροστά στα έκπληκτα μάτια των ντόπιων. Αυτή ήταν και η φιτιλιά! Ένα σπορ που «γεννήθηκε» στην Αγγλία, «υιοθετήθηκε» από τους λατινοαμερικάνους και έγινε επί της ουσίας το σπίτι του. Το μέρος του πλανήτη όπου η μπάλα είναι η ανεπίσημη θρησκεία όλων. Των φτωχών και των πλουσίων, των ψαράδων και των γιατρών, των λευκών και των μαύρων.
Είκοσι χρόνια μετά από εκείνο το ματς δίπλα στις υπό κατασκευή ράγες των τρένων, το 1887, ιδρύθηκε ο πρώτος σύλλογος στην ήπειρο, η Χιμνάσια Λα Πλάτα και ύστερα από 6 ακόμη, το 1893, στην Αργεντινή υπάρχει ήδη η ανάγκη για τη δημιουργία της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της χώρας. Τα υπόλοιπα είναι Ιστορία. Το ποδόσφαιρο στη Λατινική Αμερική εξαπλώθηκε από άκρη σε άκρη της ηπείρου σαν πρωτοεμφανιζόμενος παθογόνος ιός!
Το 1910 διεξήχθη η πρώτη ανεπίσημη διοργάνωση εθνικών ομάδων με τη συμμετοχή της Αργεντινής, της Ουρουγουάης και της Χιλής. Το 1916 πλέον, είχε έρθει η ώρα και για το πρώτο Κόπα Αμέρικα -τότε λεγόταν Πρωτάθλημα Νοτίου Αμερικής. Οι πρώτες τέσσερις συμμετέχουσες ήταν η Αργεντινή, η Ουρουγουάη, η Βραζιλία και η Χιλή, με τη διοργάνωση να έχει τη μορφή ομίλου. Μετά από τρεις αγωνιστικές, η Ουρουγουάη έγινε η πρώτη νικήτρια του θεσμού μετά από δύο νίκες και μία ισοπαλία. Η πρωταθλήτρια «σελέστε» και η δεύτερη Αργεντινή, έμελλε να γίνουν και οι κυρίαρχες δυνάμεις της διοργάνωσης, σαρώνοντας τίτλους και ρεκόρ επί έναν αιώνα.
Υπερδυνάμεις... γαλάζιας απόχρωσης
Ουρουγουάη και Αργεντινή μαζί έχουν κατακτήσει τα 2/3 του συνολικού αριθμού των διοργανώσεων! Τα 15 τρόπαια της «σελέστε» και τα 14 της «αλμπισελέστε» συνθέτουν το εξωφρενικό ποσοστό του 66% του συνόλου στις 44 διοργανώσεις που έχουν διεξαχθεί!
Πολυνίκης του θεσμού είναι φυσικά η Ουρουγουάη με αυτές τις 15 κατακτήσεις. Παράλληλα, έχει τις περισσότερες συμμετοχές, 40, τα περισσότερα ματς, 184 και τις περισσότερες συμμετοχές σε ημιτελικό, 34, ενώ είναι δεύτερη σε συμμετοχές σε τελικούς, με 21 παρουσίες.
Η Αργεντινή από την πλευρά της κατέχει και αυτή ουκ ολίγα ρεκόρ. Πέρα από το γεγονός ότι βρίσκεται στη δεύτερη θέση των κατακτήσεων, με 14, έχει τις περισσότερες συμμετοχές σε τελικό (26), τις περισσότερες νίκες (111), τα περισσότερα γκολ (422), τον μεγαλύτερο μέσο όρο γκολ ανά αγώνα (2,44), τις περισσότερες συνεχόμενες κατακτήσεις (3 – 1945, 1946, 1947), τις περισσότερες συνεχόμενες παρουσίες σε τελικό (7 – 1923-1937) και τη μεγαλύτερη νίκη (Αργεντινή – Εκουαδόρ 12-0, 1942).
Η τροπαιοθήκη
1. Ουρουγουάη 15 (1916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1956, 1959, 1967, 1983, 1987, 1995, 2011)
2. Αργεντινή 14 (1921, 1925, 1927, 1929, 1937, 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957, 1959, 1991, 1993)
3. Βραζιλία 8 (1919, 1922, 1949, 1989, 1997, 1999, 2004, 2007)
4. Παραγουάη 2 (1953, 1979)
5. Περού 2 (1939, 1975)
6. Χιλή 1 (2015)
7. Κολομβία 1 (2001)
8. Βολιβία 1 (1963)
* με bold οι διοργανώσεις που διεξήχθησαν στην έδρα του νικητή.
Οι αριθμοί-ορόσημα της διοργάνωσης
- Οι 8 από τις 10 χώρες-μέλη της CONMEBOL (της Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου Νοτίου Αμερικής) έχουν κατακτήσει το τρόπαιο.
- Όλα τα μέλη της CONMEBOL έχουν φιλοξενήσει τη διοργάνωση τουλάχιστον μία φορά.
- Μονάχα μία ομάδα πλην των οκτώ διαφορετικές που έχουν κατακτήσει το τρόπαιο έχει καταφέρει να φτάσει σε τελικό, το Μεξικό (1993, 2001).
- Συνολικά 6 ομάδες εκτός CONMEBOL έχουν συμμετάσχει σε Κόπα Αμέρικα μετά από αντίστοιχες προσκλήσεις: Μεξικό (1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2004, 2007, 2011, 2015), Κόστα Ρίκα (1997, 2001, 2004, 2011), ΗΠΑ (1993, 1995, 2007), Ιαπωνία (1999, 2011), Ονδούρα (2001), Τζαμάικα (2015). Στη διοργάνωση του 2016 θα προστεθούν άλλες δύο νέες, η Αϊτή και ο Παναμάς.
- Μονάχα μία ομάδα εκτός CONMEBOL έχει φτάσει σε τελικό, το Μεξικό (1993, 2001), αλλά καμία δεν έχει κατακτήσει το τρόπαιο.
- Συνολικά 10 χώρες έχουν φιλοξενήσει μέχρι τώρα τη διοργάνωση. Οι ΗΠΑ θα είναι η 11η και η πρώτη εκτός Λατινικής Αμερικής.
- Από τις 10 χώρες που έχουν φιλοξενήσει τη διοργάνωση (Αργεντινή 9, Ουρουγουάη 7, Χιλή 7, Περού 6, Βραζιλία 4, Εκουαδόρ 3, Βολιβία 2, Παραγουάη 1, Κολομβία 1, Βενεζουέλα 1) μονάχα δύο (Εκουαδόρ, Βενεζουέλα) δεν έχουν κατακτήσει το τρόπαιο.
- Η Βραζιλία (4 φορές) και η Ουρουγουάη (7 φορές) είναι οι μοναδικές χώρες που έχουν κατακτήσει όλες τις διοργανώσεις που φιλοξένησαν.
- Οι 21 από τις 44 διοργανώσεις έχουν κατακτηθεί από τις διοργανώτριες χώρες.
- Στις 8 από τις 44 διοργανώσεις οι δύο ημιτελικοί διεξήχθησαν με την παρουσία μονάχα μιας εκ των Αργεντινής, Ουρουγουάης ή Βραζιλίας. Σε καμία από αυτές δεν υπήρξαν ημιτελικοί χωρίς την παρουσία μιας εκ των τριών.
- Από τα 43 συνολικά βραβεία MVP των τουρνουά (σ.σ. στο τελευταίο δεν δόθηκε) τα 15 έχουν δοθεί σε Ουρουγουανό, 10 σε Αργεντινό, 9 σε Βραζιλιάνο, 3 σε Χιλιανό, 2 σε Περουβιανό, 1 σε Παραγουανό, 1 σε Βολιβιανό, 1 σε Κολομβιανό και 1 σε Ονδουριανό.
Ο συνολικός βαθμολογικός πίνακας του Κόπα Αμέρικα:
* Δ: Διοργανώσεις / Β: Βαθμοί / ΑΓ: Αγώνες / Ν: Νίκες / Ι: Ισοπαλίες / Η: Ήττες
