Κουβαλά ένα βαρύ όνομα. Ο παππούς του, Χριστόδουλος Πάφιος, ήταν από τους πιο γνωστούς καραγκιοζοπαίχτες. Πώς ήταν δυνατόν να μην «εμφυτεύσει» και στον ίδιο την αγάπη για τον Καραγκιόζη;
Ο λόγος για τον καραγκιοζοπαίχτη και μάστορα του Θεάτρου Σκιών, Χριστόδουλο Αντωνίου Πάφιο ο οποίος μιλά στην OffsiteCy για την ενδιαφέρουσα πορεία του, την εκπομπή – αφιέρωμα που έκανε γι’ αυτόν το BBC, τις παραστάσεις που δίνει σε όλη την Κύπρο και για το πάθος του για την πανάρχαια αυτή τέχνη.
Οικογενειακή παράδοση ο Καραγκιόζης
«Από τον καιρό που άρχισα να καταλαβαίνω τι συμβαίνει γύρω μου και έβλεπα τον παππού μου που ασχολείτο με το θέατρο σκιών και τα μόνα δώρα που έχω πάρει ήταν οι φιγούρες του Καραγκιόζη. Θυμάμαι σε ηλικία 7-8 χρονών να συνοδεύω τον παππού μου σε παραστάσεις που έδινε σε διάφορα χωριά.
Η πιο όμορφη ανάμνηση ήταν από τον Κάμπο της Τσακκίστρας όπου πέρασα πολύ όμορφα. Όμως δεν ασχολήθηκα και πολύ νωρίς με τον Καραγκιόζη. Μετά το Γυμνάσιο και τον στρατό πήγα για σπουδές στη Γαλλία και ερχόμενος πίσω μπήκε η μανία, το πάθος. Ο Καραγκιόζης ήταν ένα μέρος της παράδοσης μας που ξεθώριαζε. Σε κάποια στιγμή αυτή η σπίθα που αναβόσβηνε στη ψυχή μου έγινε ένα ηφαίστειο που εκράγηκε και είπα ναι, θα αρχίσω να δίνω παραστάσεις. Ήμουν τότε 40 χρονών», αναφέρει ο κ. Πάφιος προσθέτοντας ότι ασχολείται με το θέατρο σκιών τα τελευταία 25 χρόνια.
« Λόγω του ότι το επάγγελμα μου ήταν πολύ απαιτητικό και δύσκολο, δεν μου άφηνε πολύ χρόνο, εργαζόμουν σε ξενοδοχείο. Όμως όταν διορίστηκα καθηγητής στο Γυμνάσιο είχα αρκετό χρόνο να αρχίσω να φτιάχνω τις φιγούρες μου και να κάνω παραστάσεις. Η πρώτη μου παράσταση δόθηκε στον Πεδουλά όταν διορίστηκα εκεί με παιδιά Γυμνασίου που κατάγονταν από τον Κάμπο της Τσιακκίστρας όπου έχω τις πιο ωραίες αναμνήσεις από εκεί με τον παππού μου. Είμασταν εκεί για παραστάσεις από τότε που ήμουν 7-8 χρονών. Από την πρώτη μου παράσταση θυμάμαι ότι τα παιδιά ήταν ενθουσιασμένα».
Η πορεία προς την αναγνώριση
Ο κ. Πάφιος έχει δώσει εκτός από την Κύπρο, παραστάσεις ως Καραγκιοζοπαίχτης σε πέραν των 30 διεθνών φεστιβάλ, σε διάφορες χώρες της Ευρώπης αλλά και της Ασίας και της Αφρικής. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Εταιρείας Καραγκιοζοπαιχτών Αθήνας καθώς επίσης Ιδρυτής του Συνδέσμου Φίλοι Θεάτρου Σκιών Κύπρου και Ιδρυτής του Μουσείου Θεάτρου Σκιών Καραγκιόζη στην Χλώρακα της Πάφου.
Οι Κύπριοι προσέρχονται αθρόα στις παραστάσεις σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν την ανάγκη να στραφούν στην παράδοση.
«Αυτή η λαϊκή παράδοση είναι ξεχωριστή. Εγώ αποκαλώ τον Καραγκιόζη πρεσβευτή της λαϊκής παράδοσης, είναι ένας ήρωας, ανυποχώρητος και ανυπότακτος. Είναι αυτός που έχει την τόλμη και το θάρρος να βγάζει στη φόρα όλα τα κακώς έχοντα, δεν φοβάται να βγάλει στη φόρα ότι σκάνδαλο γίνεται στον τόπο μας, με παρρησία και με θάρρος και γι’ αυτό είναι αγαπητός από τον κόσμο».
Μόνος του ετοιμάζει τις φιγούρες και τα κείμενα των παραστάσεων και τηρεί με ευλάβεια τη διαδικασία αυτή, ακόμα και εάν είναι πολύ δύσκολη. Ο ίδιος διατηρεί εργαστήρι κατασκευής φιγούρας και Μουσείο Καραγκιόζη στη Χλώρακα. Όπως τονίζει, υπάρχουν πολλά παιδιά που ενδιαφέρονται να μάθουν την τέχνη της κατασκευής της φιγούρας.
Αν και αγαπά όλους τους ήρωες το ίδιο, έχει ιδιαίτερη αδυναμία στον ήρωα Μπάρμπα Γιώργο. «Γιατί είναι εκείνος που τα βάζει με την εξουσία, είναι αυτός που υπερασπίζεται το άδικο. Μου αρέσει επίσης και ο Μέγα Αλέξανδρος ο οποίος είναι για μένα το είδωλο της παλληκαριάς που τα βάζει με το κατεστημένο, το θεριό που δεν είναι άλλο από τα κακώς έχοντα».
Η παράσταση που ζήτησε το BBC
«Μου είχε ζητηθεί από το BBC πριν από περίπου 15 χρόνια να ανεβάσω μια παράσταση στα ελληνικά και τα αγγλικά για να προβληθεί σε κάποιους χώρους που ήταν αποικίες των Άγγλων και έπρεπε να κάνω τη φιγούρα του Κληρίδη και του Ραούφ Ντενκτάς και να κάνω τις συνομιλίες για το Κυπριακό.» Η παράσταση προβλήθηκε από το BBC.
Ανακαλύπτοντας τον κόσμο του Καραγκιόζη
Μέσα στα πλαίσια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης- Πάφος 2017, ο Καραγκιόζης ο λαϊκός ήρωας και πρεσβευτής της λαϊκής παράδοσης δεν θα μπορούσε να ήταν απών.
Στην έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο «Χάνι του Ιμπραήμ» στην Πάφο από τις 4 έως τις 13 Οκτωβρίου με τίτλο «Ανακαλύπτοντας τον κόσμο του Καραγκιόζη» παρουσιάστηκαν φιγούρες και σκηνικά φιλοτεχνημένα από αναγνωρισμένους καλλιτέχνες και καραγκιοζοπαίχτες από την Κύπρο, την Ελλάδα και άλλες γειτονικές χώρες από τη συλλογή του Χριστόδουλου Α. Πάφιου.
«Κάναμε φιγούρες από χαρτόνι, πλαστικό ξύλο και φιγούρες του αείμνηστου παππού μου που χρονολογούνται εδώ και 60-70 χρόνια, διαφημιστικές αφίσες από άλλους καραγκιοζοπαίχτες, τους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης, τους κλασσικούς ήρωες, πέρασαν πολλά σχολεία, τουρίστες και έχουν πάρει μια γεύση από τη λαϊκή μας τέχνη. Περιελάμβανε επίσης και παραστάσεις για το κοινό που διψά για Καραγκιόζη και θέλει να επιστρέψει στις ρίζες του και πιστεύω ότι ένας λαός ο οποίος επιμένει στις ρίζες του, δεν χάνεται», αναφέρει ο κ. Πάφιος.
«Είχε και πάντα θα έχει μέλλον ο Καραγκιόζης»
«Ο Καραγκιόζης είχε και έχει μέλλον γιατί πάντα βλέπει την ιστορία με αισιοδοξία, με το μαύρο μεγάλο μάτι του. Πιστεύω ότι ο κόσμος αγκάλιασε τον Καραγκιόζη και ίσως αν βρεθούν κι άλλοι που θα ασχοληθούν να φτάσουμε εκείνα τα παλιά τα χρόνια που ήταν στις δόξες του», τονίζει ο κ. Πάφιος.
