Πριν μερικές μέρες, οι ψαράδες - μέλη του Παγκύπριου Συνδέσμου Επαγγελματιών Ψαράδων Παράκτιας Αλιείας και Πολυδύναμων Σκαφών αποφάσισαν να κλείσουν το Λιμάνι Λάρνακας ως μέτρο αντίδρασης για την πρόθεση του Τμήματος Αλιείας να δώσει άδεια πειραματικής αλιείας με τράτα βυθού.
Οι επαγγελματίες ψαράδες ζήτησαν την άμεση ανάκληση της άδειας, υποστηρίζοντας ότι η αλίευση με τράτα βυθού θα προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στα αλιευτικά αποθέματα, στο θαλάσσιο περιβάλλον του βυθού και συνεπώς στο μεροκάματο τους.
Γιατί όμως οι ψαράδες αντιδρούν τόσο έντονα στο ενδεχόμενο της εισαγωγής μιας τρίτης τράτας στα κυπριακά νερά και τι φοβούνται περισσότερο;
Θελήσαμε έτσι να έχουμε μια πιο άμεση και πραγματική επαφή με τον κλάδο των ψαράδων έτσι αποφασίσαμε να μπούμε σε μια βάρκα τους και να βγούμε στα ανοιχτά για ψάρεμα και για κουβέντα.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Χρήστος Χαραλάμπους, είχε την ευγενική καλοσύνη να μας δεχτεί στη βάρκα του για να δούμε ιδίοις όμμασι τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ψαράδες για το μεροκάματο και να μας βοηθήσει να καταλάβουμε γιατί οι τράτες είναι εχθρός τους.
Δώσαμε νωρίς το απόγευμα ραντεβού λοιπόν με τον κ. Χρήστο στο αλιευτικό καταφύγιο στην Αλαμινό για να πάμε να απλώσουμε δίχτυα ανοιχτά του κόλπου.
Ο κ. Χρήστος, όπως και πολλοί άλλοι ψαράδες, είχε σηκωθεί τα μεσάνυχτα για να κανει το ίδιο πράγμα. Αφού «κάλλιαρε» τα δίχτυα, έριξε άγκυρα και κοιμήθηκε 2-2.5 ώρες στα ανοιχτά για να ξυπνήσει το χάραμα να μαζέψει τα δίχτυα και μαζί το μεροκάματο του.
«50-60 ευρώ τα έφκαλα» μου λέει χωρίς να είναι ούτε ικανοποιημένος ούτε απογοητευμένος καθώς πρόκειται για τη συνηθισμένη καθημερινότητα του επαγγέλματός του.
Το απόγευμα ξεκινούσε μαζί μου για να δουλέψει δεύτερη φορά σε 24 ώρες με τη δουλειά του να τελειώνει λίγες ώρες πριν τα μεσάνυχτα της επομένης.
«Αμα θέλεις να ζήσεις την οικογένεια σου , εν έχεις άλλην επιλογή» μου λέει.
Πρίμα ο καιρός και φτάσαμε στο σημείο που θα έβαζε τα δίχτυα. Ο κ. Χρήστος φόρεσε το αδιάβροχο παντελόνι του, τα γάντια του και ξεκίνησε να απλώνει τα δίχτυα στη θάλασσα.
«Πρέπει να είσαι πελλός για να κάνεις τούντη δουλειά», μου λέει ο κ. Χρήστος ρωτώντας τον για τις βασικές δυσκολίες του επαγγέλματος.
«Αν το καλοσκεφτείς όλα πολεμούν τον ψαρά τζαι τον αναγκάζουν να σταματήσει. Στη θάλασσα, τα δελφίνια, οι λαγοκέφαλοι τζαι οι χελώνες σκίζουν μας τα δίχτυα. Από την άλλη, η θάλασσα εγέμωσε ψαράες τζαι δεν βρίσκουμε τόπο να ψαρεψουμε. Εμας εν το επάγγελμα μας τζαι το μεροκαματο μας. Αν δεν εβρουμε να ψαρέψουμε δεν θα φάμε. Στες μερες μας γεμώσαμε ψαράες. Όποιος έχει και το περισσότερο μέσον παίρνει την άδεια και ας μεν ψαρέυει και στερεί τις άδειες από άλλους».
«Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν δουλειά τζαι μάλιστα πολλά καλή αλλά εδώκαν τους επαγγελματική άδεια γιατί έξεραν κάποιόν, που ήξερε κάποιον τζαι ξέρεις πως πάει μετά. Έτσι πιάνουν τις κρατικές χορηγίες - επιδόματα τζαι μπορεί να μεν ψαρέψουν τζαι ποτέ», λέει.
Ελάχιστος ο έλεγχος
Μπορεί η νομοθεσία και τα κριτήρια να είναι αυστηρά ωστόσο αυτό δεν ισχύει πάντα και για τον έλεγχο αφού σπάνια τα αρμόδια τμήματα θα διενεργήσουν ελέγχους στα νερά είτε αυτό αφορά δίχτυα, είτε επαγγελματική άδεια.
«Το ότι δεν υπάρχει επαρκής έλεγχος είναι πολλά αρνητικό για εμάς επειδή έτσι όποιος θέλει και όποτε ψαρέφκει, χωρίς έλεγχο για τη ποσότητα δικτύων και το πιο σοβαρό, χωρίς να ελέγχεται ποιοι έχουν άδεια. Υπάρχουν συνάδελφοι που δίνουν τις βάρκες τους σε άλλους που έχουν αναγκγη τη δουλειά, τους δουλέυουν για ένα μεροκάματο και ψαρέυκουν όυλλη μέρα. Κανένας έλεγχος».
Συνεχίζοντας να τον ρωτώ για τη δουλειά, συνέχισε να ου λέει πως «μόνο κακά έχει αυτή η δουλειά».
«Έτσι εν τούτη η δουλειά. Ούτε ώρες καταλαβαίνει ούτε καιρό. Αν θέλεις να δουλέψεις πρέπει να είσαι συνέχεια στη θάλασσα».
Είναι βιώσιμο όμως αυτό το επάγγελμα;
«Εψές εψάρεφκα ούλλη νυχτα. Εφκαλα 50-60 ευρώ. Ενεν δουλειά που μπορείς να ζήσεις οικογένεια. Τα πράματα ήταν πάντα πολλά δύσκολα τζαι ακόμα είναι. Λόγω της υπεραλίευσης τζαι της τράτας που είναι από τους βασικούς εχθρούς του εχθρού, δεν υπάρχει καλό μεροκάματο. Για να δουλέψεις να φκάλεις λεφτά, πρέπει να είσαι συνέχεια μες τη θάλασσα», λέει ο κ. Χρήστος χειρίζοντας το πηδάλιο με το ένα χέρι και απλώνοντας τα δίχτυα με το άλλο.
«Εμείς μπορούμε να ψαρέψουμε μέχρι κάποιο συγκεκριμένο βάθος. Βάλεις τα δίχτυα τζαι μετά περνάς πάνω με τη βάρκα. Οι τράτες ξέρεις τι κάμνουν; Μαζί με τα ψάρια που τραβούν στο βυθό, τραβούν τζαι ότι άλλο έβρουν. Καταστρέφουν τον βυθό τζαι μαζί το οικοσύστημα του. Πως να μείνουν ψάρια για τους επαγγελματίες μετά; Αφού τζαι τα ψάρια πιάνουν τζαι καταστρέφουν το βυθό με τα ψάρια να μην επιστρέφουν μετά στην περιοχή».
Η απόφαση οπόταν της κυβέρνησης για αδειόδότηση τρίτης τράτας αποτέλεσε κόκκινο πανί για τους επαγγελματίες ψαράδες της Κύπρου που βιώνουν καθημερινά τις καταστροφικές συνέπειες των ήδη αδειοδοτημένων.
«Μας λαλούν ότι η αδειοδότηση της τρίτης τράτας εν για την έρευνα της κόκκινης γαρίδας και δεν θα επηρεαστούν οι ψαράδες. Όταν όμως καλέστηκαν οι άνθρωποι της τράτας στη Βουλή, είπαν μπροστά στην επιτροπή ότι θα φέρουν φτηνό ψάρι του κόσμου τζαι θα διαθέτουν στην αγορά τα ψάρια που θα μαζεύουν. Εντζαι μπορούν να μας περιπαίξουν. Ξέρουμε τα σχέδια τους και ξέρουμε τι κρύβεται πίσω από την αδειοδότηση. Είμαστε όμως αποφασισμένοι να μην επιτρέψουμε την αδειοδότηση. Δεν πρόκειται να δεχτούμε την αδειοδότηση της τράτας. Θα λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα από το λιμάνι της Λεμεσού μέχρι και το Προεδρικό».
Ξεκινώντας για το ταξίδι τηε επιστροφής για το λιμάνι και αφού έχει απλώσει όλα τα κοφίνια με τα δύχτια στη θάλασσα, ο κ. Χαραλάμπους μου εξηγεί ότι πρόκειται για πολύ δύσκολο επάγγελμα.
«Πρέπει να είσαι πελλός για να είσαι ψαράς», επαναλαμβάνει συνεχώς. «Ο γιος μου τωρά έφκαλε άδεια τζαι έγινε ψαράς δυστυχώς. Τζαι λαλώ δυστυχώς επειδή ξέρω την δυσκολία που έχει τούτη η δουλειά τζαι εν θέλω να τραβησει τες ιδιες δυσκολίες με εμένα. Αλλά εγώ φταίω που τον έφερνα που μιτσή μαζί μου», λέει χαμογελώντας.
Πυρ, γυνή και...θάλασσα
Φτάνοντας λοιπόν στο λιμάνι και αφού πέρασα δυο ώρες στη βάρκα του κ. Χαραλάμπους είχα μια δική μου άποψη για το επάγγελμα που δυστυχώς επιβεβαίωσε τα όσα από πριν πίστευα. Ένα επάγγελμα εξαιρετικό απαιτητικό και δύσκολο με πενιχρά εισοδήματα που δύσκολα μπορούν να συντηρήσουν την οικογένεια.
«Ένας ψαράς για να μπορεί να κάμνει τούντη δουλειά πρέπει να έχει και μια γυναίκα που να τον καταλαβαίνει. Να καταλαβαίνει οτι εννα έχει μέρες που εν θα έχει μεροκάματο στο τραπέζι, οτι εννα πρέπει να σηκώνεται ο άντρας της ξημερώματα για να παει ψάρεμα και να επιστρέφει τη νύχτα. Αν δεν έχεις μια γεναικα που να καταλαβαίνει τούντα πράματα, τότε εν μπορείς να είσαι ψαράς», λέει με το χαμόγελο καρφωμένο στα χείλη.
Αφού έχουμε φτάσει στο λιμάνι και δέσαμε, έκανα την απορία που μου σχηματίστηκε από νωρίς στην έναρξη του ταξιδιού μας.
Αφού πρόκειται για ένα τόσο δύσκολο επάγγελμα, γιατί το κάνετε, δεν σκεφτήκατε ποτέ να το εγκαταλείψετε;
«Αρρώστια. Η βάρκα και η θάλασσα είναι αρρώστια. Όσα δύσκολα σου φέρνει αξίζει τα. Μια φόρα αποφάσισα να αφήκω τη βάρκα τζαι τη νύχτα δεν κοιμήθηκα. Το πρωί ήμουν πάλε στη βάρκα».
