Η Κύπρος διαθέτει το μικρότερο ποσοστό του προϋπολογισμού για την υγεία (7,1 % των συνολικών δημόσιων δαπανών το 2015) από κάθε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ από το 2οο4 και μετά. Αυτό αναφέρει η έκθεση που δημοσιεύει η Κομισιόν, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και το European Observatory on Health Systems and Policies (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Συστημάτων και Πολιτικών Υγείας) σε μια συνολική ''ακτινογραφία'' του κυπριακού συστήματος υγείας.
Μάλιστα, η έκθεση προειδοποιεί ότι "καθώς αυξάνεται η ζήτηση για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού και άλλους παράγοντες, η βιωσιμότητα του συστήματος θα δοκιμαστεί κι άλλο, αν δεν δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στην υγεία".
Κάπνισμα παχυσαρκία και διαβήτης απειλούν τους Κυπρίους
Η έκθεση καταδεικνύει ότι κάπνισμα, παχυσαρκία και διαβήτης απειλούν τους Κυπρίους, η συνεργασία ιδιωτικού και δημοσίου τομέα πρέπει να βελτιωθεί. Παρόλα αυτά , η γενική κατάσταση του πληθυσμού είναι συνολικά καλή και το προσδόκιμο επιβίωσης, από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Οι δείκτες θνησιμότητας για συχνές αιτίες θανάτου, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα και οι μορφές καρκίνου, είναι κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ανοδική τάση στην επίπτωση ορισμένων μορφών καρκίνου
Ωστόσο αναφέρει ότι υπάρχει ανοδική τάση στην επίπτωση ορισμένων μορφών καρκίνου, και ειδικότερα του καρκίνου του παχέος εντέρου, του μαστού και του πνεύμονα. Η εθνική έκθεση σημειώνει ότι παρόλο που ο καρκίνος είναι η δεύτερη αιτία θανάτου, εθνικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου υπάρχουν μόνο για τον καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου.
Επιπλέον η έκθεση προειδοποιεί ότι "ο δείκτης θνησιμότητας λόγω διαβήτη είναι επίσης πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ".
Σημαντικό πρόβλημα το κάπνισμα
Στο κομμάτι της πρόληψης, η έκθεση αναφέρει ότι "οι υγιεινές συμπεριφορές έχουν μακροχρόνια σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην υγεία του κυπριακού πληθυσμού". Η κατανάλωση αλκοόλ είναι χαμηλή συγκριτικά με άλλα κράτη μέλη της ΕΕ και "οι διατροφικές συνήθειες είναι κατά κανόνα ευνοϊκές".
Ωστόσο, προειδοποιεί και πάλι ότι το κάπνισμα παραμένει σημαντικό πρόβλημα υγείας, καθώς "τα ποσοστά καπνίσματος δεν έχουν μειωθεί όπως σε πολλές άλλες χώρες". Σημειώνει ωστόσο ότι "υπάρχουν πρόσφατες και εν εξελίξει πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους εσωτερικούς χώρους", ενώ καταγράφει πως "ανησυχητικά είναι επίσης τα αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας".
Δημόσιο σύστημα υγείας χωρίς καθολική κάλυψη
Επιχειρώντας την περιγραφή του συστήματος υγείας της χώρας, η Κομισιόν αναφέρει στην έκθεση της ότι "το σύστημα υγείας είναι μοιρασμένο μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και το δημόσιο σύστημα δεν προσφέρει καθολική κάλυψη". Επίσης, σημειώνει ότι "ο συντονισμός μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα είναι ελάχιστος". Η έκθεση αναφέρει ότι "περίπου το 75 % του πληθυσμού καλύπτεται από τον δημόσιο τομέα αλλά υπάρχουν μακρές λίστες αναμονής για ορισμένες υπηρεσίες, λόγω κυρίως των περιορισμένων πόρων".
Η Κομισιόν σημειώνει ότι "πολλοί επιλέγουν να προσφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα, αναλαμβάνοντας οι ίδιοι το κόστος των υπηρεσιών που τους παρέχονται".
Σε σχέση με τα οικονομικά δεδομένα, η έκθεση αναφέρει ότι οι άμεσες ιδιωτικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ των συνολικών δαπανών υγείας, ποσοστό που είναι "το υψηλότερο στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία".
Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δαπανών πραγματοποιείται για υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα, από το 2013, στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την Κύπρο, "η συμμετοχή των ασθενών για τη χρήση υπηρεσιών του δημόσιου τομέα αυξήθηκε και θεσπίστηκαν νέα τέλη". Σημειώνεται δε ότι ο αντίκτυπος των υψηλών αυτών άμεσων ιδιωτικών δαπανών στα έτη μετά την οικονομική κρίση θα γίνει γνωστός σε όλο του το μέγεθος μόνο όταν καταστούν διαθέσιμα στοιχεία σε επίπεδο νοικοκυριών.
Σε ό,τι αφορά την πρόληψη και την πρωτοβάθμια φροντίδα, η έκθεση αναφέρει ότι "δεν υπάρχει θεσμοθετημένη διαδικασία προγραμματισμού όσον αφορά το υγειονομικό δυναμικό, στοιχείο που συμβάλλει στην πολύ χαμηλή αναλογία των 1,5 μόλις νοσηλευτών ανά ιατρό". Οι περισσότεροι ιατροί, οδοντίατροι και φαρμακοποιοί εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα ενώ η πλειονότητα των νοσηλευτών απασχολείται στον δημόσιο τομέα. "Ο συντονισμός μεταξύ παρόχων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα είναι ελάχιστος", καταγράφει.
