Η γλεμπελιστική μέθοδος του «πέτα λάσπη και κάτι θα μείνει» έχει φτάσει τα τελευταία χρόνια και με την άνοδο της χρήσης του διαδικτύου στο απόγειο της.
Δεκάδες χιλιάδες ψεύτικα προφίλ σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης δίνουν τη δυνατότητα στον όποιοδήποτε να μπαίνει σε διαδικτυακούς χώρους να αναρτά φωτογραφίες τρίτων με προσβλητικό περιεχόμενο ή να ρίχνει «τόνους» κοσμητικών επιθέτων χωρίς καν να γνωρίζουμε ποιος είναι.
Ειδικότερα σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, οι «καλοθελητές» που είτε μισθώνονται από τρίτους είτε λειτουργούν αυτοβούλως ταλανίζουν τις αρχές αλλά και την κοινωνία με τη διαδικτυακή τους δράση.
Ατάκες του στυλ: «Ο τάδε τα παίρνει, ο δείνα χρηματίζεται» κλπ αφήνουν λάσπη σε πρόσωπα που τις περισσότερες φορές ουδεμία σχέση έχουν με τις καταγγελίες.
Η νέα αυτή μόδα μέσω του διαδικτύου έχει όνομα και λέγεται Cyberbullying ή διαδικτυακή παρενόχληση και διαφέρει σε μεγάλο βαθμό από την κλασική μορφή του λιβέλου στα ΜΜΕ.
Η νομοθεσία σχετικά με το λίβελο είναι ξεκάθαρη και δεν αφήνει ατιμώρητο κανέναν. Τι γίνεται, όμως, με το διαδίκτυο και τα Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης;
Παραδείγματα
Τα παραδείγματα από την κυπριακή κοινωνία πολλά Αρκεί ένα σερφάρισμα σε σελίδες αναγνωρίσιμων ή μη προσώπων και μπορεί οποιοσδήποτε να αντιληφθεί το μέγεθος της αισχρότητας και της λασπολογίας απέναντι σε συνανθρώπους μας τους οποίους βάζουν στο στόχαστρο.
Άνθρωποι με ψεύτικα προφίλ αναρτούν φωτογραφίες, κάνουν livestreaming και χτυπούν ασύστολα θέλοντας να πλήξουν την αξιοπιστία και την εικόνα τρίτων ατόμων.
Πολλές φορές ο στόχος είναι ξεκάθαρος: ένα πολιτικό πρόσωπο. Άλλες φορές πάλι η τυφλή μανία του Cyberbullying αγγίζει τα όρια της επιστημονικής φαντασίας με κατηγορίες σε επιχειρηματίες εμπλέκοντας ακόμα και την οικογένεια τους.
Σας αναφέρουμε, λοιπόν, δύο πρόσφατα παραδείγματα που υπέπεσαν στην αντίληψη μας:
Λάσπη για πολιτικούς λόγους
Το τελευταίο διάστημα γίναμε μάρτυρες σφοδρής και άσεμνης επίθεσης απέναντι σε συγγενικό πρόσωπο υποψηφίου Προέδρου της Κυπριακής δημοκρατίας από συγκεκριμένα άτομα και κυρίως από ένα άγνωστο πρόσωπο που διατηρεί ψεύτικο προφίλ σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το εν λόγω άτομο κατ’ εξακολούθηση χρησιμοποίησε σε βάρος μιας γυναίκας βαρύτατους χαρακτηρισμούς ως προς το πρόσωπο της αλλά και ως προς την οικογένεια της ρίχνοντας λάσπη για ανύπαρκτα σκάνδαλα και ανύπαρκτες υποθέσεις.
Στόχος φυσικά δεν ήταν μόνο η ίδια αλλά τόσο το συγγενικό της πολιτικό πρόσωπο για το οποίο λασπολογούσε ασύστολα αλλά και η οικογένεια της. Οι χαρακτηρισμοί ξεπέρασαν αρκετά τα όρια της ανοχής.
Λάσπη μέσα από ζωντανή μετάδοση
Καλά διαβάσατε: Συγκεκριμένο άτομο έκανε livestreaming προκειμένου να υβρίσει χυδαία επιχειρηματία άνευ λόγου και αφορμής.
Η όλη κατάσταση ξεκίνησε σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης όπου το εν λόγω άτομο συνδέθηκε ζωντανά και άρχισε να εκσφενδονίζει υποτιμητικά σχόλια για συγκεκριμένο γνωστό πρόσωπο το οποίο μόλις το πληροφορήθηκε έγινε και ο ίδιος μάρτυρας στο θέατρο του παραλόγου που εκτυλισσόταν διαδικτυακά.
Και σ’ αυτήν την περίπτωση οι χαρακτηρισμοί δεν εξαντλήθηκαν στον ίδιο τον επιχειρηματία αλλά έφτασαν και στην οικογένεια του με τη λάσπη να ρίχνεται τυφλά και σε ζωντανή- επαναλαμβάνουμε- μετάδοση περιλαμβάνοντας υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς, βρισιές και ανυπόστατους υπαινιγμούς.
Αρκετά άτρομα προσπάθησαν αν τον εμποδίσουν αποστέλοντας του μηνύματα την ώρα της μετάδοσης αλλά απτόητος εξακολουθούσε να λασπολογεί ασύστολα.
Νομοθεσία περί λιβέλου
Δυσφήμηση
Σύμφωνα με την κυπριακή νομοθεσία:
Η δυσφήμηση συvίσταται στη δημoσίευση από oπoιoδήπoτε πρόσωπo με έvτυπo, γραπτό, ζωγραφιά, oμoίωμα, χειρovoμίες, λόγια ή άλλoυς ήχoυς, ή με κάθε άλλo μέσo oπoιασδήπoτε φύσης, περιλαμβαvόμεvης και της εκπoμπής με ασύρματη τηλεγραφία, δημoσιεύματoς τo oπoίo:
- απoδίδει σε άλλo πρόσωπo έγκλημα͘
- απoδίδει σε άλλo πρόσωπo αvάρμoστη συμπεριφoρά σε δημόσια θέση͘
- εκ φύσεως τείvει στo vα βλάψει ή vα επηρεάσει με δυσμέvεια τηv υπόληψη άλλoυ πρoσώπoυ στo επάγγελμα, επιτήδευμα, τηv εργασία, απασχόληση, ή τη θέση τoυ͘
- εvδέχεται vα εκθέσει άλλo πρόσωπo σε γεvικό μίσoς, περιφρόvηση ή χλεύη͘
- εvδέχεται vα πρoκαλέσει τηv απoστρoφή ή απoφυγή oπoιoυδήπoτε πρoσώπoυ από άλλoυς.
Και με αυτό τον τρόπο όσοι προβαίνουν σε λίβελο ή δυσφήμιση:
- Απoδίδoυv έγκλημα πoυ δύvαται vα επισύρει στov εvάγovτα σωματική πoιvή ή φυλάκιση σε πρώτη καταδίκη͘
- σκoπεύoυv στo vα βλάψoυv ή vα επηρεάσoυv με δυσμέvεια τηv υπόληψη τoυ εvάγovτα στo επάγγελμα, επιτήδευμα, εργασία, απασχόληση ή τη θέση τoυ͘
- απoδίδoυv στov εvάγovτα μεταδoτική ή μoλυσματική vόσo͘
- απoδίδoυv σε γυvαίκα ή κoρασίδα μoιχεία ή ασέλγεια.
Και ο καλυμμένος τρόπος δυσφήμισης διώκεται
Σύμφωνα με την κυπριακή νομοθεσία:
Δυσφήμηση διαπράττεται και αv ακόμη τo δυσφημηστικό της vόημα δεv εκφράζεται ευθέως ή πλήρως͘ αρκεί αv τo vόημα αυτό, και η αvαφoρά τoυ σε αυτό πoυ φέρεται ότι είvαι δυσφημoύμεvo δύvαvται vα συvαχθoύv είτε από αυτή τηv ίδια τηv δυσφημηστική δήλωση είτε από εξωτερικές περιστάσεις, είτε μερικά από τo έvα και μερικά από τo άλλo.
Επιζήμια ψευδoλoγία
Επιζήμια ψευδoλoγία συvίσταται στηv κακόβoυλη δημoσίευση ψευδoύς δήλωσης, πρoφoρικά ή άλλως πως πoυ αφoρά:
- Τo επάγγελμα, τo επιτήδευμα, τηv εργασία, εvασχόληση ή τη θέση άλλoυ͘
- τα αγαθά άλλoυ͘
- τov τίτλo κυριότητας άλλου
Τι είναι το Cyberbullying
H διαδικτυακή παρενόχληση – σύμφωνα με το «Cyberbullying – Law and Legal Definitions» είναι μια μορφή εκφοβισμού, παρενόχλησης, ή λασπολογίας που χρησιμοποιεί ηλεκτρονικές μορφές δράσης (πχ μέσα κοινωνικής δικτύωσης) και έχει καταστεί όλο και πιο επιζήμια αλλά και συχνότερη λόγω της αύξησης της χρήσης της τεχνολογίας.
Πλέον, μάλιστα, δεν αποτελεί ένα μέσο εκφοβισμού εφήβων αλλά και ένας τρόπος που στόχο έχει να βλάψει πολιτικά πρόσωπα ή συγγενικά με αυτά άτομα μέσω της δημοσίευσης φημών για ένα άτομο, απειλών, αποκάλυψης προσωπικών πληροφοριών και υποτιμητικών αναφορών.
Ο εκφοβισμός ή η παρενόχληση μπορούν να εντοπιστούν μετά από επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά και πρόθεση βλάβης.
Τα τελευταία χρόνια ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός και ο ηλεκτρονικός λίβελος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι πολύ πιο επιβλαβής από τον παραδοσιακό εκφοβισμό αφού το μήνυμα φτάνει σε μερικά δευτερόλεπτα σε εκατομμύρια χρήστες του διαδικτύου σε όλον τον κόσμο.
Η παρενόχληση στο Διαδίκτυο μπορεί να σχετίζεται απλά με την αποστολή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μηνυμάτων κειμένου με στόχο να βλάψει ένα άλλο άτομο ή μπορεί επίσης να περιλαμβάνει δημόσιες ενέργειες όπως επαναλαμβανόμενες απειλές, σεξουαλικές παρενοχλήσεις, υποτιμητικές ετικέτες ή δυσφημιστικές ψευδείς καταγγελίες καθιστώντας το πρόσωπο αντικείμενο γελοιοποίησης σε φόρουμ στο δημοσιεύοντας ψευδείς δηλώσεις με στόχο την πλήρη δυσφήμιση ή την ταπείνωση ενός ατόμου.
Βασικός σκοπός είναι η διάδοση μιας φήμης ή μιας ψευδής πράξης για ένα άτομο στο διαδίκτυο με σκοπό να προκαλέσει μίσος και αντιπάθεια για ανομολόγητους λόγους. Πχ σε περίοδο εκλογών δεκάδες άτομα από το συγγενικό περιβάλλον υποψηφίων πολλές φορές γίνονται αποδέκτες τέτοιων αναφορών στο διαδίκτυο από άτομα με ψεύτικα προφίλ.
Η πιο γνωστή μέθοδος
Η μορφή του Cyberstalking- σύμφωνα με τη μελέτη «Protection of Children Online: Federal and State Laws Addressing Cyberstalking, Cyberharassment, and Cyberbullying»- αποτελεί ένα σύγχρονο τρόπο ηλεκτρονικής παρενόχλησης όπου ο δράστης χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο και την ηλεκτρονική επικοινωνία στέλνει επαναλαμβανόμενα μηνύματα με σκοπό να απειλήσει ή να παρενοχλήσει το θύμα του. Παράλληλα, μπορεί αν αναπτύξει ρητορική μίσους ενθαρρύνοντας και άλλους να πράξουν το ίδιο.
Το Cyberstalking είναι μια επέκταση της φυσικής καταδίωξης που ενθαρρύνεται από το: φθόνο, παθολογική εμμονή (επαγγελματική ή σεξουαλική), την πρόθεση να εκφοβίσει και να κάνει τους άλλους να αισθάνονται κατώτεροι.
Στα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης
Η διαδικτυακή παρενόχληση δίνει και παίρνει τα τελευταία χρόνια και πραγματοποιείται κυρίως σε ιστότοπους κοινωνικών μέσων όπως το Facebook, το Twitter κ.α. Σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας «Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth», την τελευταία δεκαετία παρατηρήθηκε μια έκρηξη του cyberbullying, του εκφοβισμού, δηλαδή, που συμβαίνει μέσω της χρήσης τεχνολογιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, όπως e-mail, άμεσων μηνυμάτων, κοινωνικών μέσων.
Γεγονός που αποδεικνύει ότι υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι που συνδέονται με τους ιστότοπους κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης με τον ο κυβερνο-εκφοβισμό να είναι ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους. Σύμφωνα με την έρευνα «Stranger Danger: Protecting Your Children from Cyber Bullying, Sexting, & Social Media», ένα εκατομμύριο παιδιά παρενοχλήθηκαν, απειλήθηκαν ή υποβλήθηκαν σε άλλες μορφές κυκλώματος εκφοβισμού στο Facebook κατά τη διάρκεια του 2015, ενώ το 95% των εφήβων που χρησιμοποιούν κοινωνικά μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίσει Cyberbullying σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με μια μελέτη του 2013, «Stranger Danger: Protecting Your Children from Cyber Bullying, Sexting, & Social Media» οκτώ στους δέκα έφηβους που χρησιμοποιούν τα κοινωνικά μέσα μοιράζονται περισσότερες πληροφορίες για τον εαυτό τους από ό, τι στο παρελθόν. Αυτό περιλαμβάνει την τοποθεσία, τις εικόνες και τις πληροφορίες επικοινωνίας. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να προστατευθούν τα παιδιά να διατηρούνται εμπιστευτικές οι προσωπικές πληροφορίες όπως ηλικία, γενέθλια, σχολείο, αριθμός τηλεφώνου κλπ.
Τι γίνεται στην Κύπρο
Δεκάδες αν όχι εκατοντάδες είναι οι περιπτώσεις του εκφοβισμού και της λασπολογίας μέσα στο διαδίκτυο στη χώρα μας με άτομα που με ψεύτικο προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ασκούν μιαν επιθετική, σκόπιμη πράξη ή συμπεριφορά χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικές μορφές επαφής, επανειλημμένα εναντίον ενός ατόμου θύματος που είτε δεν μπορεί εύκολα να υπερασπιστεί τον εαυτό του είτε χάνεται στη δαιδαλώδη νομοθεσία.
Τι πρέπει να κάνει το θύμα
Το πρώτο που πρέπει να ξέρει το άτομο που πέφτει θύμα δυσφήμισης σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ότι υπάρχει η νομοθεσία για την προστασία του.
Μόλις αντιληφθεί ότι κάποιος λασπολογεί ή διαδίδει φήμες διαδικτυακά για το άτομο του μπορεί να κάνει αναφορά (report) στο εν λόγω μέσω κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιεί ο δράστης (πχ Facebook) και να αναφέρει τι έχει γίνει. Κατόπιν ζητά το IP Address του δράστη και προβαίνει σε επίσημη καταγγελία στην αστυνομία ούτως ώστε να βρεθεί το άτομο που κρύβεται πίσω από όσα γράφονται. Ακόμα κι αν χρησιμοποιεί ψευδώνυμο είναι πολύ εύκολο για τις αρχές να τον συλλάβουν έχοντας το IP Address του δράστη.
Πολλές φορές, όμως, η διαδικασία είναι αυτή που αποτρέπει ένα άτομο να κινηθεί νομικά εναντίον ενός προσώπου που λιβελογραφεί μέσα στο διαδίκτυο αφού μπορεί να ένας λογαριασμός σε ένα μέσο δικτύωσης να έχει χακαριστεί και να χρησιμοποιείται από άλλο άτομο ή να ισχυριστεί ο δράστης κάτι τέτοιο. Τότε ξεκινά μια τεράστια και χρονοβόρα διαδικασία που στοιχίζει αρκετό χρήμα σε δικηγόροους και δικαστήρια.
