Ένα σχόλιο που έκανε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, σε συνέντευξη στο Τελ Αβίβ στις 31 Ιανουαρίου προκάλεσε οργή στο Λίβανο, φέρνοντας το θέμα της διαφοράς των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ πίσω στο προσκήνιο, με αποτέλεσμα να προσελκύσει την προσοχή της Ουάσιγκτον για άλλη μια φορά.
Η κυβέρνηση Ομπάμα είχε ξεκινήση διαμεσολάβηση μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ ούτος ώστε να συμβάλει στη μείωση της έντασης στη περιοχή το 2012, αλλά από όταν ανέλαβε ο πρόεδρος Τραμπ το 2017 φάνηκε ότι αυτή η διαμεσολάβηση δεν αποτελούσε πλέον προτεραιότητα για τις ΗΠΑ.
Το "άναμμα του φυτιλιού" έγινε τον Οκτώβριο, κατά τη διάρκεια του πρώτου γύρου χορήγησης αδειών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Λίβανο στο τεμάχιο 9, το οποίο περιλαμβάνετε μέρος της αμφισβητούμενης θαλάσσιας περιοχής μεταξύ Λιβάνου-Ισραήλ.
Η αρχή της διαμάχης
Η απαρχή του ζητήματος αυτού βρίσκει τις ρίζες της πίσω στο 2007, όταν στις 17 Ιανουαρίου, Λίβανος και Κύπρος υπέγραψαν συμφωνία θαλάσσιων συνόρων. Ακολουθούσε την τυποποιημένη διαδικασία που περιγράφεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ή στη Σύμβαση της UNCLOS, σημειώνοντας σειρά σημείων ισοδύναμων από την Κύπρο και το Λίβανο γνωστά ως διάμεση γραμμή.
Το σημείο 1 χρησιμοποιήθηκε για να σηματοδοτήσει το νοτιότερο σημείο κατά μήκος αυτής της γραμμής, ενώ το σημείο 6 σημάδεψε το βορειότερο σημείο του.
Η συμφωνία περιλάμβανε μια τυποποιημένη ρήτρα που διευκρινίζει ότι οι συντεταγμένες των πρώτων και τελευταίων δεικτών, στην προκειμένη περίπτωση των σημείων 1 και 6, μπορούν να προσαρμοστούν υπό το φως της μελλοντικής οριοθέτησης της ΑΟΖ με άλλα γειτονικά κράτη, διότι μια διμερής συμφωνία δεν μπορεί να καθορίσει τα σύνορα για τρίτες χώρες.
Όπως αναφέρει η ιστοσελίδα Exclusive, η συμφωνία δεν επικυρώθηκε ποτέ από το κοινοβούλιο του Λιβάνου, κυρίως λόγω της πίεσης από την Τουρκία, η οποία καταγγέλλει όλες τις συμφωνίες θαλάσσιων συνόρων που υπέγραψε η Κυπριακή Δημοκρατία με τις γειτονικές της χώρες. Ως εκ τούτου, η συμφωνία δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ, επισημαίνουν.
Πως μπαίνει η Κύπρος στη διαμάχη
Η διαμάχη μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ για τα θαλάσσια σύνορα έχει τις ρίζες της πίσω στον Δεκέμβριο του 2010, όταν η Κύπρος και το Ισραήλ υπέγραψαν μια συμφωνία θαλάσσιων συνόρων η οποία καταγγέλθηκε από τον Λίβανο διότι περιελάμβανε, όπως υποστήριξε, τμήματα της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης του.
Στις 12 Ιουλίου 2011, η Ισραηλινή αποστολή στα Ηνωμένα Έθνη περιλάμβανε έναν κατάλογο συντεταγμένων που οριοθετούν το βόρειο άκρο της χωρικής θάλασσας του Ισραήλ και της ΑΟΖ. Ορισμένες από αυτές τις συντεταγμένες αλληλεπικαλύπτονταν με την ΑΟΖ του Λιβάνου.
Παράλληλα, τον Απρίλιο του 2009 ολοκληρώθηκε η εργασία μιας επιτροπής του Λιβάνου που είχε επιφορτιστεί με τον ορισμό των συντεταγμένων της ΑΟΖ του, προσδιορίζοντας το σημείο 23-17 χλμ. νότια του σημείου 1 ως το νοτιότερο σημείο της ΑΟΖ του Λιβάνου.
Σύμφωνα με τη UNCLOS, ο Λίβανος υπέβαλε τα σχετικά διαγράμματα και καταλόγους συντεταγμένων στον ΟΗΕ τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο του 2010 και τον Νοέμβριο του 2011.
Ακριβώς όπως τα έγγραφα που κατέθεσε το Ισραήλ το 2011 τα οποία ήταν μονομερείς προσδιορισμοί και δεν συνιστούν οριοθέτηση των συνόρων.
Καθώς όμως, όπως υποστηρίζει το Exclusive, η συμφωνία Λιβάνου-Κύπρου δεν επικυρώθηκε ποτέ, αυτό έδωσε στο Ισραήλ ένα άνοιγμα.
Τον Δεκέμβριο του 2010, το Ισραήλ υπέγραψε παρόμοια συμφωνία θαλάσσιων συνόρων με την Κύπρο, όπως έχουμε αναφέρει. Η συμφωνία αυτή όμως αγνόησε τις συντεταγμένες που είχε δηλώσει ο Λίβανος και έστειλε στον ΟΗΕ λίγους μήνες προηγουμένως.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα όρια της μιας συμφωνίας να έρχονται σε σύγκρουση με τη γραμμή που συμφώνησε το Ισραήλ με την Κύπρο αλλά και σε σύγκρουση με τη γραμμή που ο Λίβανος συμφώνησε με την Κύπρο το 2007.
Φυσικά, η συμφωνία Ισραήλ-Κύπρου όπως και η συμφωνία Λίβανου-Κύπρου περιλάμβανε την τυποποιημένη ρήτρα που διευκρινίζει ότι οι γεωγραφικές συντεταγμένες του πρώτου και του τελευταίου δείκτη μπορούν να προσαρμοστούν υπό το φως της μελλοντικής οριοθέτησης της ΑΟΖ με άλλα γειτονικά κράτη.
Το αμφισβητούμενο τεμάχιο είναι ένα τρίγωνο μεγέθους περίπου 856 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Σύμφωνα με τον Frederic Hof, ο πρώτος Αμερικανός διαμεσολαβητής που εμπλέκεται στη διαφωνία της ΑΟΖ των δύο χωρών, οι διαφορές αυτού του είδους είναι κοινές και "οι δύο πλευρές ενήργησαν επαγγελματικά στους υπολογισμούς τους και πραγματοποίησαν με τρόπο που συμφωνεί πλήρως με τη συνήθη διεθνή πρακτική".
Η Κύπρος προσέφερε τις υπηρεσίες της δύο φορές, αλλά οι Αμερικανοί ήταν οι πρώτοι που υπέβαλαν μια δυνητική λύση στο αδιέξοδο.
Tο Μάιο του 2012 παρουσιάστηκε ένα σχέδιο για τη δημιουργία μιας προσωρινής αλλά νομικά δεσμευτικής γραμμής θαλάσσιου διαχωρισμού και μιας ζώνης ασφαλείας χωρίς πετρελαϊκές δραστηριότητες.
