Η ένταση στο Αιγαίο και ειδικότερα στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» έχει οξυνθεί το τελευταίο διάστημα λόγω και του ενεργειακού προγράμματος που εκπονείται στην ΑΟΖ της Κύπρου με την Τουρκία να αξιώνει οικονομικές παροχές σε Τ/κ αλλά και πλήρη εμπλοκή της στα ζητήματα Κύπρου και Ελλάδος.
Πολλές φορές στο παρελθόν με αφορμή τις «γκρίζες ζώνες» Ελλάδα και Τουρκία έφτασαν στα πρόθυρα του πολέμου αφού οι Τούρκοι εφαρμόζουν την πολιτική του Casus Belli ακόμα κι αν επισήμως κρατούν- όχι πάντα- αποστάσεις από τέτοιες πρακτικές.
Ο Έλληνας Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος ανέφερε την περασμένη βδομάδα: «Τους έχουμε καταστήσει και τους καθιστούμε σαφές. Κι εμείς, και η ΕΕ και οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Η Συνθήκη της Λωζάνης δεν αφήνει κανένα κενό, δεν επιδέχεται ούτε αναθεώρηση, ούτε επικαιροποίηση. Αυτή είναι. Και δεν έχει κενό όπως είπα, άρα, δεν υπάρχουν "γκρίζες ζώνες". Ας μην επινοούν κάποιοι "γκρίζες ζώνες". "Γκρίζες ζώνες" στο Αιγαίο δεν υπάρχουν».
Τελευταίες προκλήσεις με αφορμή και πάλι τα Ίμια
Στις 29 Ιανουαρίου του 2017,μία τούρκικη πυραυλάκατος του Πολεμικού Ναυτικού έφτασε στα Ίμια, συνοδευόμενη από δυο πλοία ανορθόδοξου πολέμου με Τούρκους πεζοναύτες υπό την παρουσία του Αρχηγού του Τούρκικου Επιτελείου Στρατού, Χουλουκί Ακάρ.
Η Ελληνική κανονιοφόρος "Κραταιός" αναγνώρισε την παραβίαση της ελληνικής ΑΟΖ και ζήτησε από τους Τούρκους να αποχωρήσουν άμεσα. Παράλληλα, ειδοποιήθηκε και το Ελληνικό Λιμενικό, συνοδεύοντας την κανονιοφόρο και παρακολουθώντας τις κινήσεις των Τούρκων.
Τα τούρκικα πλεούμενα παρέμειναν 7 λεπτά – συνεχίζοντας τις προκλήσεις- προτού αναχωρήσουν από την ελληνική ΑΟΖ.
Στις 12 Φεβρουαρίου 2018, ελληνικό σκάφος του λιμενικού σώματος με το πλήρωμα βρισκόταν σε περιπολία στη θαλάσσια περιοχή των Ιμίων και εμβολίστηκε από τουρκική ακταιωρό, η οποία μετά απομακρύνθηκε προς τα τουρκικά παράλια. Από την επίθεση που δέχτηκε το ελληνικό σκάφος προκλήθηκαν υλικές ζημιές.
Το πρόβλημα με τα Ίμια δεν λύθηκε ποτέ
Τα Ίμια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στις σχέσεις Ελλάδας- Τουρκίας και το 1996 επέφεραν μια από τις πιο δύσκολες στιγμές για την Ελλάδα και την Κύπρο αφού ο ελληνοτουρκικός πόλεμος βρισκόταν προ των πυλών εξαιτίας της κρίσης των Ιμίων.
Όλα ξεκίνησαν στις 25 Δεκεμβρίου 1995 όταν το τουρκικό φορτηγό πλοίο Φιγκέν Ακάτ προσάραξε σε κοντά στη Μικρή Ίμια εκπέμποντας σήμα κινδύνου με το λιμεναρχείο Καλύμνου να στέλνει ρυμουλκό για να το αποκολλήσει.
Σε απάντηση ο πλοίαρχος αρνήθηκε αφού ανέφερε ότι βρισκόταν σε τουρκική περιοχή και μόνο οι τουρκικές αρχές θα μπορούσαν να του προσφέρουν βοήθεια.
Στις 28 Δεκεμβρίου, εν μέσω διπλωματικών και πολιτικών διαβουλεύσεων, δύο ελληνικά ρυμουλκά αποκόλλησαν το τουρκικό φορτηγό οδηγώντας το στο Κιουλούκ της Τουρκίας.
Την ίδια μέρα ένα τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή της Λέσβου, ύστερα από εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά με τον πιλότο να διασώζεται από την Ελλάδα.
Στις 29 Δεκεμβρίου το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δημοσιεύει ανακοίνωση με την οποία αναφέρει ότι οι βραχονησίδες Ίμια είναι καταχωρημένες στο κτηματολόγιο Μουγκλά του νομού Μπόντρουμ (Αλικαρνασσού) και ανήκουν στην Τουρκία.
Ο δήμαρχος της Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης, υψώνει την ελληνική σημαία στη Μικρή Ιμια στις 25 Ιανουαρίου 1996 μαζί με 3 άλλα πρόσωπα. Σε απάντηση, δύο δημοσιογράφοι της Χουριέτ στη Σμύρνη, μετέβησαν με ελικόπτερο στις 27 Ιανουαρίου και υπέστειλαν την ελληνική σημαία υψώνοντας την τουρκική.
Στις 28 Ιανουαρίου 1996 το περιπολικό του Πολεμικού Ναυτικού "Αντωνίου" κατέβασε την τουρκική σημαία και ύψωσε την ελληνική παραβαίνοντας την πολιτική εντολή που τους δόθηκε ενώ έλληνες βατραχάνθρωποι αποβιβάστηκαν στη Μικρή Ίμια για να φυλάξουν τη σημαία.
Στις 31 Ιανουαρίου και ώρα 01:40 Τουρκικές ειδικές δυνάμεις αποβιβάζονται στη Μεγάλη Ίμια ενώ στις 05:30 ελικόπτερο του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού κινείται προς τα Ίμια για να διαπιστώσει αν υπάρχουν Τούρκοι στη βραχονησίδα.
Το ελικόπτερο κατέπεσε κατά την επιστροφή του και τα τρία μέλη του πληρώματος: ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός, σκοτώθηκαν.
Η επίσημη θέση του Πολεμικού Ναυτικού είναι ότι το ελικόπτερο κατέπεσε λόγω κακοκαιρίας και απώλειας προσανατολισμού του πιλότου αλλά μέχρι και σήμερα η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ελικόπτερο καταρρίφθηκε από τους Τούρκους καταδρομείς.
Γιατί τα Ίμια
Τα Ίμια ή Λίμνια είναι δύο ακατοίκητες νησίδες στα ανατολικά της Καλύμνου και τα οποία ανήκουν στην Ελλάδα η οποία επικαλείται γι’ αυτό διεθνείς συνθήκες.
Συγκεκριμένα, με τη Συνθήκης της Λωζάννης παρέμειναν στην Τουρκία όσα νησιά απείχαν λιγότερο από 3 μίλια από τις ακτές της ενώ τα Ίμια απέχουν 3,7 μίλια.
Παράλληλα, με το άρθρο 15 της Συνθήκης, η Τουρκία είχε παραχωρήσει στην Ιταλία τα νησιά της Δωδεκανήσου αλλά και τις νησίδες.
Με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, όμως, η Ιταλία παραχώρησε τα Δωδεκάνησα, συμπεριλαμβανομένων των Ιμίων στην Ελλάδα.
Η Τουρκία από τότε αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία πάνω στα Ίμια θεωρώντας ότι δεν περιλαμβάνονται στις συμφωνίες της Ελλάδας με την Ιταλία.
Τι είναι οι «γκρίζες ζώνες»
Με τον όρο «Γκρίζες Ζώνες» η Τουρκία στηρίζει την εξωτερική της πολιτική εν σχέσει με την Ελλάδα και αναφέρεται σε ύδατα και νησίδες του Αιγαίου όπου αμφισβητούνται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος.
Την άποψη, όμως, αυτή της Τουρκιάς δεν την αναγνωρίζει καμία άλλη χώρα διεθνώς και οι διεκδικήσεις δεν έχουν καμία απολύτως νομική υπόσταση σε διεθνές επίπεδο.
Στις εν λόγω περιοχές του Αιγαίου, κατά την Τουρκία, η κυριότητα τους δεν είναι ξεκάθαρη και από τα μέσα της δεκαετίας του 90', οι τουρκικές αρχές έθεσαν αρκετές βραχονησίδες και νησίδες καθώς και τις μεταξύ αυτών θαλάσσιες περιοχές ως προέκταση του εδάφους τους.
Παράλληλα, η Ελλάδα διεκδικεί το δικαίωμα της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 10 Ναυτικά Μίλια διατηρώντας το δικαίωμα- όπως αυτό κατοχυρώνεται από το Διεθνές Δίκαιο- για επέκτασή μέχρι και 12 Ναυτικά Μίλια.
Το όλο ζήτημα περί των 12 μιλίων ξεκαθαρίστηκε το 1982 όταν ψηφίστηκε η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, που περιελάμβανε την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων στα 12 Ναυτικά Μίλια από την κοντινότερη ξηρά.
Το γεγονός αυτό επέφερε και την τουρκική αξίωση περί casus belli, σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 Ναυτικά Μίλια.
Το 2002 η Τουρκία μπορεί να απέσυρε την αξίωση αυτή και να δεσμεύτηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μη επίθεση εναντίον της Ελλάδας, αλλά ουδέποτε επισημοποιήθηκε κάτι τέτοιο.
Η Συνθήκη της Λωζάνης και η αρχή των δεινών
Η Συνθήκη της Λωζάνης μπορεί να έθεσε τα όρια της σύγχρονης Τουρκίας και να υπογράφηκε τόσο από την ίδια όσο και από την Ελλάδα και τις άλλες χώρες που πολέμησαν στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και την Μικρασιατική εκστρατεία και την ΕΣΣΔ αλλά ουδέποτε τηρήθηκε στην πράξη από την Τουρκία η οποία αξιώνει συνεχώς νέες κτήσεις.
Με τη συνθήκη αυτή η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο, μια λωρίδα γης κατά μήκος των συνόρων με την Συρία και την περιοχή της Σμύρνης ενώ παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ιταλία.
Βάσει της συμφωνίας αυτής, ο Οικουμενικός Πατριάρχης παύει να είναι Εθνάρχη και το Πατριαρχείο τίθεται υπό ειδικό διεθνές νομικό καθεστώς.
Σε αντάλλαγμα, η Τουρκία παραιτήθηκε από όλες τις διεκδικήσεις για τις παλιές περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκτός των συνόρων της και εγγυήθηκε τη διασφάλιση όλων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων στην Τουρκία. Με ξεχωριστή, όμως, συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αποφασίστηκε η ανταλλαγή πληθυσμών από τις δύο χώρες καθώς και η αποστρατικοποίηση συγκεκριμένων νησιών του Αιγαίου.
Επιπλέον, βάσει του άρθρου 23, η Τουρκία υπέγραψε ότι δεν κατέχει κανένα κυριαρχικό δικαίωμα επί της Κύπρου. Κάτι το οποίο τηρεί μέχρι και τις αρχές του 1950 όπου επαναφέρει το ζήτημα της μειονότητας των Τ/κ και καταφέρνει να πάρει σημαντικό κομμάτι στη διακυβέρνηση της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας το 1959 μετά από σωρεία λαθών της δικής μας διαπραγματευτικής πλευράς. Γεγονός που λειτούργησε αρνητικά και κατέληξε στο πραξικόπημα και στην τουρκική εισβολή της μεγαλονήσου.
