Τα πάνω κάτω έφερε για μια ακόμα φορά με τις αποφάσεις του ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τράμπ.
Αυτή τη φορά ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε να δείξει το έντονο ύφος σε σχέση με τις αποφάσεις του, με φόντο τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν.
Ο Τραμπ λοιπόν, ανακοίνωσε αργά το βράδυ της Τρίτης, ότι οι ΗΠΑ αποχωρούν από τη συμφωνία, κάτι που για κάποιους ήταν αναμενόμενο να γίνει. Με τον τρόπο αυτό, δημιούργησε έντονη ανησυχία, τόσο στα Ηνωμένα Έθνη, όσο και στις υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν στη συμφωνία αυτή από το 2015 όταν και επετεύχθη.
Τι προνοούσε η συμφωνία
Η Συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν επετεύχθη στη Βιέννη το 2015 μετά από μια περίοδο διαβουλεύσεων, μεταξύ του Ιράν, των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και της Γερμανίας.
- Το Ιράν να τερματίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και πλουτωνίου για την δημιουργία πυρηνικών όπλων
- Οι υπόλοιπες χώρες να άρουν τις οικονομικές και άλλες κυρώσεις που έλαβαν στο παρελθόν για αποκλεισμό του Ιράν, κυρώσεις που ουσιαστικά στραγγάλισαν τη χώρα.
- Η συμφωνία θα είχε ισχύ μέχρι το 2025.
Η στάση των υπολοίπων μερών
Οι κατ'αρχήν δηλώσεις Βρετανίας, Γαλλίας και Γερμανίας είναι ότι θα προσπαθήσουν να βρουν μια λύση στο όλο ζήτημα καθώς είναι κρίμα να περάσει αυτό το ζήτημα στα άκρα. Οι Ρώσοι παραμένουν άλλωστε πιστοί στα όσα λέει η Συμφωνία.
France, Germany, and the UK regret the U.S. decision to leave the JCPOA. The nuclear non-proliferation regime is at stake.
— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) 8 May 2018
Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε πως η Γαλλία θα εργαστεί μαζί με το Λονδίνο και το Βερολίνο επί μιας ευρύτερης συμφωνίας που θα καλύπτει τις δραστηριότητες του Ιράν για τα πυρηνικά, το βαλλιστικό πρόγραμμα και τις εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο.
We will work collectively on a broader framework, covering nuclear activity, the post-2025 period, ballistic activity, and stability in the Middle-East, notably Syria, Yemen, and Iraq.
— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) 8 May 2018
"Θα εργαστούμε συλλογικά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, καλύπτοντας τις πυρηνικές δραστηριότητες, την μετά το 2025 περίοδο, το βαλλιστικό πρόγραμμα και τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, ιδίως στη Συρία, την Υεμένη και το Ιράκ" αναφέρει σε ανάρτησή του στο Twitter, ο Μακρόν.
Η Ρωσία μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, εξέφρασε την έντονη απογοήτευση για την απόφαση Τραμπ να αποχωρήσει από τη Συμφωνία αυτή με το Ιράν. Ανέφεραν μάλιστα ότι «Οι ΗΠΑ υπονομεύουν τη διεθνή εμπιστοσύνη στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας».
Καλεί σε συνεργασία όλα τα υπόλοιπα μέρη της συμφωνίας και μένει δεσμευμένη στην ανάπτυξη διμερών σχέσεων με την Τεχεράνη.
Το Ιράν θα παραμείνει στην πυρηνική συμφωνία, χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε αυτήν, ανακοίνωσε ο πρόεδρος Χασάν Ροχανί. Θα μπει μάλιστα σε συζητήσεις, όπως είπε, με Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ρωσία και Κίνα.
Παράλληλα, ο Ροχανί πρόσθεσε ότι έδωσε εντολή στα στελέχη της πυρηνικής βιομηχανίας της χώρας του να είναι έτοιμα να συνεχίσουν την ανάπτυξη της πυρηνικής βιομηχανίας χωρίς κανέναν περιορισμό, εφόσον χρειαστεί.
WATCH NOW: Iran's President Rouhani speaks in Tehran on the U.S. decision to withdraw from the Iran nuclear deal https://t.co/LdFkRt50G9 pic.twitter.com/emT5FIsAkg
— CBS News (@CBSNews) 8 May 2018
Το διπλωματικό σκηνικό
Θα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να δούμε στο στάδιο αυτό πως θα λειτουργήσει το διπλωματικό παρακήνιο έτσι ώστε να μην φτάσουν τα πράγματα στα άκρα και στην οριστική κατάρρευση της Συμφωνίας για τα πυρηνικά του Ιράν.
Το προηγούμενο διάστημα υπήρξαν διαφωνίες με την πρόθεση Τραμπ για αποχώρηση από τη Συμφωνία και για αυτόν ακριβώς το λόγο έγιναν επισκέψεις ευρωπαίων ηγετών, με πιο λαμπρή την πρόσφατη επίσκεψη Μακρόν στον Λευκό Οίκο.
Δεν κατάφεραν να αποτρέψουν την αποχώρηση ΗΠΑ από τη συμφωνία και τώρα έχουμε εισέλθει σε μια περίοδο αβεβαιότητας που ενδεχομένως να δημιουργήσει εκ νέου προβλήματα στην περιοχή ευρύτερα.
Οι ΗΠΑ κάνουν λόγο για μεγάλο εύρος κυρώσεων, ωστόσο δίνουν ένα περιθώριο 3-6 μηνών για την εφαρμογή τους, γεγονός που παραπέμπει σε περίοδο διαπραγματεύσεων. Πρόκειται ουσιαστικά, σύμφωνα με διεθνολόγους, για μια προσφιλή τακτική του Τραμπ, να φτάνει τα πράγματα στα άκρα για να δείξει ότι δεν μπλοφάρει, έτσι ώστε να υπάρξει επαναδιαπραγμάτευση των όρων. Κάτι αντίστοιχο έγινε και για τη συμφωνία για την κλιματική αλλαγή αλλά και για την Κορέα.
Τι θέλουν να πετύχουν:
- Επεκταση χρόνου που θα είναι σε ισχύ η συμφωνία και μετά το 2025
- Τερματισμό βαλλιστικών πυραυλικών δοκιμών καθώς είναι άκρως επικίνδυνες
- Πιο αυστηρό καθεστώς ελέγχου των συμφωνηθέντων
- Περιορισμό παρέμβασης και επιρροής του Ιράν σε Συρία, Ιράκ και Υεμένη.
Σε κάθε περίπτωση πάντως το επόμενο εξάμηνο θα είναι κρίσιμο, καθώς οι χώρες που συμμετέχουν στη συμφωνία θα πρέπει να πάρουν τις αποφάσεις τους για το πως θα λειτουργήσουν, μιας και αν αποφασίσουν να εναντιωθούν στις ΗΠΑ στο ζήτημα αυτό, τότε οι κυρώσεις που θα εφαρμοστούν θα έχουν άμεσο αντίκτυπο και στις οικονομίες των χωρών. Στο ισοζύγιο συνεργασία με οικονομία των ΗΠΑ ή συνεργασία με Ιράν, τα οικονομικά δεδομένα φυσικά γέρνουν προς το μέρος της συνεργασίας των ΗΠΑ.
Πως μπαίνει το Ισραήλ στο σκηνικό
Το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν ως τη μεγαλύτερη απειλή που έχει να αντιμετωπίσει στην περιοχή. Για το λόγο αυτό έσπευσε να χαιρετίσει από την πρώτη στιγμή, δια στόματος Νετανιάχου, την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία με το Ιράν.
Επίσης μια-δυο ώρες μετά την εξαγγελία Τραμπ, το Ισραήλ κτύπησε συγκεκριμένους στόχους στη Συρία. Ο λόγος φυσικά ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με την παρουσία του Ιράν στη Συρία, καθώς το Ισραήλ ήθελε να περάσει ξεκάθαρο μήνυμα στο Ιράν ότι δεν θα ανεχθούν την όποια απειλή ή παρέμβαση στην περιοχή της Συρίας.
