Από το 1999 τα οικονομικά σφάλματα ή αλλιώς οικονομικά εγκλήματα στη χώρα μας διαδέχονται το ένα το άλλο και η Κυπριακή Δημοκρατία ξεπουλά ένα προς ένα τα περιουσιακά της στοιχεία.
Με αφορμή τις εξελίξεις στον Συνεργατισμό και την εξαγορά του "καλού κομματιού" στην Ελληνική τράπεζα, γυρνάμε πίσω στο 1999 και στον πυρετό του χρηματιστηρίου που κατέληξε στη μεγάλη φούσκα.
Από εκεί πάμε στο κλείσιμο της Λαϊκής Τράπεζας, στην πώληση των παραρτημάτων και υποκαταστημάτων κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα αλλά και στο κλείσιμο των Κυπριακών Αερογραμμών.
19 χρόνια οικονομικά εγκλήματα...19 χρόνια το λογαριασμό καλείται να πληρώσει ο Κύπριος φορολογούμενος…
1999: Το φαινόμενο της φούσκας του χρηματιστηρίου
Το φαινόμενο του χρηματιστηριακού τζόγου άνθισε λόγω κυρίως της καλής τότε οικονομίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι τράπεζες και οι μεγάλες εταιρείες εκείνη την εποχή επιχειρούσαν και είχαν ως στόχο να περάσουν στην επόμενη οικονομική φάση με συγχωνεύσεις και μπαίνοντας ατάκτως στη χρηματιστηριακή επενδυτική φάση χωρίς όποιοδήποτε σχεδιασμό.
Το βασικό ζήτημα που προέκυψε στο ΧΑΚ ήταν οι εταιρείες "φούσκες" που ενώ δήλωναν τεράστια περιουσιακά στοιχεία, δεν είχαν στην ουσία καμία αξία. Για παράδειγμα, πουλούσαν τη μετοχή τους 1 λίρα και η πραγματική της αξία ήταν κάτω από 80 σεντ.
Φαινόμενα χρηματιστηριακής αισχροκέρδειας άρχισαν αν εμφανίζονται με την πτώση του ΧΑΚ όταν αποκαλύφθηκε ότι υπήρχαν εταιρείες οι οποίες πήραν τα λεφτά του κόσμου προκειμένου να κάνουν άνοιγμα στο ΧΑΚ αλλά ουδέποτε μπήκαν στο χρηματιστήριο.
Τέτοιες εταιρείες παραπέμφθηκαν σε δίκες με τους επενδυτές/θύματα να δικαιώνονται αλλά να μην μπορούν να πάρουν τις αποζημιώσεις που τους αναλογούσαν αφού οι ιδιοκτήτες των εταιρειών δεν είχαν κανένα περιουσιακό στοιχείο.
Παράλληλα, υπήρξαν εταιρείες οι οποίες κατηγορήθηκαν ότι λάμβαναν τα κεφάλαια των επενδυτών χωρίς να τα επενδύουν στην εταιρεία αλλά τα χρησιμοποιούσαν προς ιδίων όφελος αυξάνοντας τους προσωπικούς τους λογαριασμούς.
2013: Το ξεπούλημα των τραπεζών και το κλείσιμο της Λαϊκής
Η απόφαση είχε παρθεί εν μία νυχτί με τους πελάτες των κυπριακών τραπεζών να χάνουν δισεκατομμύρια ευρώ την ώρα που έμπαινε λουκέτο στη Λαϊκή και ξεπουλιούνταν τα υποκαταστήματα των τραπεζών στην Ελλάδα, σε μία μόνο Ελληνική τράπεζα: στην Τράπεζα Πειραιώς.
Η καταστροφή του τραπεζικού μας συστήματος ξεκίνησε το 2012, λίγο καιρό μετά από την υπερεξάπλωση του τραπεζικού τομέα στη χώρα μας όταν κυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια βρέθηκε μπροστά σε μια επερχόμενη καταστροφή: Τον Απρίλιο του 2012 το κούρεμα του ελληνικού χρέους έφερε απώλειες 4 δις στις κυπριακές τράπεζες.
Η πρώτη κίνηση της κυβέρνησης ήταν να στηρίξει με 1,8 δισ. ευρώ (χαμένα λεφτά) τη Λαϊκή τράπεζα, σε μια προσπάθεια να προλάβει την επερχόμενη κατάρρευση.
Ο φόβος για την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και την επερχόμενη και άμεση άτακτη πτώχευση ήταν πια γεγονός αφού η Κύπρος θα έχανε την οικονομική αξιοπιστία-εμπιστοσύνη της και όλοι επενδυτές και καταθέτες θα έχαναν τα λεφτά τους. Το "bail-in" θα ήταν η αρχή του τέλους για κάποιους, ενώ για κάποιους άλλους ήταν η μόνη οδός.
Ο κύβος, όμως, ερρίφθη και όποιος είχε πάνω από 100.000 ευρώ στο λογαριασμό του θα πλήρωνε τις ζημιές των 8 δισεκατομμυρίων που έκαναν άλλοι…
Το Εurogroup έδωσε το πρώτο χτύπημα ζητώντας όπως η χώρα μας πουλήσει άμεσα τα υποκαταστήματα των τραπεζών στην Ελλάδα αλλιώς δεν θα μας έδιναν ούτε σεντ ως οικονομική στήριξη.
Αυτό, μάλιστα, έπρεπε να γίνει εντός 12 ημερών. Επομένως, στις 9 Μαρτίου 2013 μετέβησαν στην Αθήνα τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών και της κεντρικής τράπεζας της Κύπρου για να διαπραγματευτούν την πώληση με τον τότε Πρόεδρο της Τράπεζας της Ελλάδος Οικονομολόγο Γιώργο Προβόπουλο ο οποίος ανέλαβε τις διαπραγματεύσεις.
Η αξία των τραπεζών ανερχόταν στα 8 δισ. ευρώ αλλά ο κος Προβόπουλος και ο Πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς δεν έδωσαν περισσότερα από 524 εκ. ευρώ για την πλήρη εξαγορά όλων των περιουσιακών στοιχείων των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα.
Στις 15 Μαρτίου 2013 αποφασίστηκε με συνοπτικές διαδικασίες κούρεμα καταθέσεων και υποχρεωτική πώληση των ελληνικών υποκαταστημάτων με αποτέλεσμα 2 δισεκατομμύρια ευρώ να χαθούν από αποταμιευτές, συνταξιούχους και συνταξιοδοτικά ταμεία, πανεπιστήμια και εταιρείες.
Ο πρώην Διοικητής της Κεντρικής τράπεζας Πανίκος Δημητριάδης είχε αναφέρει στη Βουλή το 2013 ότι οι ζημιές ανέρχονταν στα 8,7 δισ. ευρώ από την πώληση των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, αφού- όπως είπε- μόνο τα δάνεια των τραπεζών στην Ελλάδα ύψους 23,9 δισ. ευρώ, πωλήθηκαν για 16,2 δισεκατομμύρια με ζημιά 7,7 δισεκατομμυρίων ευρώ.
2015: Οι Κυπριακές Αερογραμμές «κλείνουν τις φτερούγες τους»
Στις 9 Ιανουαρίου 2015 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ψαλλιδίζει τα φτερά των Κ.Α. αποφασίζοντας ότι οι ενισχύσεις που λάμβανε η εταιρεία από το κυπριακό κράτος ύψους 92,75 εκ. (άλλα πεταμένα λεφτά των φορολογούμενων) ήταν ασυμβίβαστες των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού και έτσι η εταιρεία κλήθηκε να επιστρέψει τα χρήματα στο κράτος.
Όλοι, όμως, γνώριζαν ότι η εταιρεία αντιμετώπιζε μεγάλα οικονομικά προβλήματα και αδυνατούσε να αποζημιώσει το κράτος. Κοινό μυστικό ή κοινό έγκλημα κανείς δεν έμαθε ποτέ…
Αποτέλεσμα: Οι Κυπριακές Αερογραμμές να οδηγηθούν σε κλείσιμο.
Η εταιρεία μέσα σε μια στιγμή (!!!!) παύει να θεωρείται δρώσα οικονομική μονάδα και δια στόματος του Υπουργού Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη μπαίνει λουκέτο…
Με το κλείσιμο τους οι Κ.Α. άφησαν χρέη ύψους πολλών εκατομμυρίων και το κράτος κλήθηκε να αποζημιώσει και να πουλήσει για να γλιτώσει τα παρατράγουδα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα χρέη 10,1 εκατ. ευρώ που άφησαν οι Κυπριακές Αερογραμμές προς το Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας, σύμφωνα με έκθεση του Γενικού Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη. Χρέη τα οποία γνώριζαν οι αρμόδιοι χρόνια προηγουμένως σύμφωνα με τις αποκαλύψεις της εν λόγω έκθεσης.
Η εκκαθάριση ολοκληρώθηκε με τις τελευταίες πωλήσεις ακινήτων, του ονόματος, του λογότυπου, του αεροσκάφους και λοιπών εξαρτημάτων…
Η έκθεση του Γενικού Λογιστή
Με βάση στοιχεία που είχε στη διάθεση του το Γενικό Λογιστήριο μέχρι τις 29.1.2015, φαίνεται ότι οι ΚΑ είχαν επιπλέον οφειλές προς το Κράτος, πέραν του ποσού που κρίθηκε ως παράνομη κρατική ενίσχυση, ποσό ύψους €10,8 εκ. περίπου, που αφορά σε οφειλές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στο Τμήμα Φορολογίας, στο Τελωνείο, στην Πολιτική Αεροπορία και στο Υπουργείο Οικονομικών.
Εκθέσεις των εκκαθαριστών
Δημοσιεύτηκε στις 18.4.2016 και αφορούσε την περίοδο από 30.1.2015 - 31.1.2016. Στην έκθεση αναφέρεται ότι οι εισπράξεις από χρεώστες, πωλήσεις στοιχείων ενεργητικού κ.λπ. ανήλθαν για τη συγκεκριμένη περίοδο σε €16,64 εκ. και αναμένονταν πρόσθετες εισπράξεις πέραν των €3,3 εκ., ενώ οι πληρωμές που καταβλήθηκαν για την ίδια περίοδο ανήλθαν σε €6,69 εκ.
Στις συνελεύσεις μετόχων και πιστωτών που έγιναν στις 8.4.2017, παρουσιάστηκε η 2η Ετήσια Έκθεση από τους εκκαθαριστές των ΚΑ προς τους μετόχους και πιστωτές, χωρίς να τεθεί οποιοδήποτε θέμα για ψηφοφορία.
Στην εν λόγω έκθεση αναφέρονται οι ενέργειες των εκκαθαριστών καταγράφοντας την πορεία εκκαθάρισης των ΚΑ για την περίοδο 1.2.2016-31.1.2017. Σύμφωνα με την έκθεση λήφθηκαν απαιτήσεις από πιστωτές οι οποίες ανέρχονται σε €170 εκ., εκ των οποίων τα €24 εκ. διεκδικούνται από τους προνομιακούς πιστωτές.
Το Κράτος, ως συνήθης πιστωτής, έχει απαίτηση για ποσό ύψους €86 εκ., το οποίο, όπως εκτιμήθηκε από τους εκκαθαριστές, δεν αναμένεται να εισπραχθεί.
Ο λογαριασμός και πάλι στους φορολογούμενους…
2018: Η πώληση του Συνεργατισμού
Το 2014 φάνηκαν τα σημάδια της κατάρρευσης του Συνεργατισμού με τη συρρίκνωση και συγχώνευση παραρτημάτων, καθώς από 93 ΣΠΙ που λειτουργούσε ο Συνεργατισμός, μειώθηκαν σε 18.
Η κακοδιαχείριση, οι παραλείψεις από πλευράς πολιτείας, η κρίση στον τραπεζικό τομέα, τα πολλά ΜΕΔ και η απουσία νομοθετικού πλαισίου για τις εκποιήσεις, οδήγησαν στην πώληση του καλού κομματιού της Συνεργατικής στην Ελληνική Τράπεζα.
Έκθεση του Γεν Ελεγκτή τον Ιανουάριο του 2018
Το κράτος καλείται να πληρώσει
H Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα (ΣΚΤ) προχώρησε σε αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου κατά €1,5 δις το οποίο καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από την Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ). Μετά από εποπτικό έλεγχο που διενήργησε το 2015 ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (ΕΕΜ), η ΣΚΤ κλήθηκε να αυξήσει τις προβλέψεις για μη εξυπηρετούμενες χορηγήσεις κατά €471 εκ.
Τούτο κατέστησε αναγκαία την περαιτέρω στήριξη της ΣΚΤ από το Κράτος και προς τούτο στις 18.12.2015 η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔΑΕΕ) ενέκρινε τη χορήγηση πρόσθετων €175 εκ. από το Ταμείο Ανακεφαλαιοποίησης το οποίο για τον σκοπό αυτό έλαβε δάνειο από το Κράτος και στο οποίο παραχωρήθηκε ποσοστό 21,875% των μετοχών, με αποτέλεσμα το ποσοστό μετοχικού κεφαλαίου που κατέχει άμεσα το Κράτος να μειωθεί στο 77,346%.
Συνολικά, άμεσα ή έμμεσα, το Κράτος ελέγχει το 99.2% των μετοχών της ΣΚΤ.
Κανένας έλεγχος
Σύμφωνα με το άρθρο 109 του περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμου (Ν.20(Ι)/2014), κάθε κρατική επιχείρηση υποβάλλει στον Υπουργό Οικονομικών τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της οι οποίες επίσης υποβάλλονται στον Γενικό Ελεγκτή για έλεγχο. Σύμφωνα με το Γεν. Ελεγκτή και η ΣΚΤ εμπίπτει στον ορισμό της «κρατικής επιχείρησης» και επομένως πρέπει να ελέγχεται από τον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας.
Εντούτοις, η ΣΚΤ αρνήθηκε τον Ιανουάριο του 2016 να συνεργαστεί περαιτέρω, προβάλλοντας επιχειρήματα αμφισβητώντας την εξουσία και αρμοδιότητες του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας να διεξαγάγει διαχειριστικό έλεγχο στη ΣΚΤ. Ο Γενικός Εισαγγελέας γνωμάτευσε ότι ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας έχει έναντι της ΣΚΤ «όλα τα δικαιώματα, εξουσίες και υποχρεώσεις που έχει έναντι όλων των άλλων ελεγχομένων υπ’ αυτού οργανισμών.».
Για το θέμα, όμως, ελέγχου της ΣΚΤ κατατέθηκαν τον Οκτώβριο του 2016 από πολιτικό κόμμα στη Βουλή των Αντιπροσώπων Προτάσεις Νόμου οι οποίες υπερψηφίστηκαν και έθεσαν την ΣΚΤ εκτός του πεδίου ελέγχου της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Τελικά, στις 2.12.2016, η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε νέα νομοθεσία με την οποία η ΣΚΤ υπάχθηκε εκ νέου στον οικονομικό έλεγχο του Γενικού Ελεγκτή.
Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: Χάσαμε πάνω από 1 δις
Τον Ιανουάριο του 2018, ο Γεν. Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης αναφέρει «η ΣΚΤ θα πρέπει να προβεί το συντομότερο σε επανασχεδιασμό του μοντέλου διακυβέρνησης, ώστε αυτό να βελτιωθεί σημαντικά αφού διαπιστώνονται, τόσο από την διοίκηση του οργανισμού όσο και από τις εποπτικές αρχές, αδυναμίες στη διεύθυνση». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τις συνεχείς αποτυχίες υλοποίησης επιχειρηματικών σχεδιασμών και επίτευξης τεθέντων από την ίδια την ΣΚΤ στόχων απόδοσης, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί σε συνεχή διολίσθηση την αξία του οργανισμού με αποτέλεσμα την σταδιακή απώλεια των €1,675 δις. που δόθηκαν από τον κύπριο φορολογούμενο για στήριξη του.
Προσλήψεις και ωφελήματα
Παράλληλα, ο Γεν. Ελεγκτής διαπιστώνει ότι «η ΣΚΤ εξακολουθεί να χειρίζεται θέματα προσλήψεων προσωπικού και παροχής ωφελημάτων, καθώς και θέματα διαγωνισμών για εξασφάλιση υπηρεσιών, κατά τρόπο που δεν συνάδει με τις βέλτιστες εμπορικές πρακτικές».
Ειδικά για το θέμα της δημιουργίας πλατφόρμας διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων (MEX) με την εταιρεία Altamira Asset Management, αναφέρει ότι «θεωρούμε σημαντικό το γεγονός ότι η διεύθυνση της ΣΚΤ οδήγησε τον οργανισμό σε μία απαράδεκτη κατάσταση να διαπραγματεύεται με μία μόνο εταιρεία, χωρίς να υπάρχουν πλέον προφανείς εναλλακτικές επιλογές. Τούτο θέτει την ΣΚΤ σε μειονεκτική θέση και δίνει στην Altamira τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης από θέση ισχύος. Ταυτόχρονα, ο όλος χειρισμός θέτει την ΣΚΤ σε σοβαρούς κινδύνους αποτυχίας υλοποίησης στόχων που έχουν τεθεί από την ίδια αλλά και από τους επόπτες της».
Λίγους μήνες μετά φτάσαμε στην πώληση του Συνεργατισμού και στην οριστική εξαφάνιση περισσότερων από ενός δις από τις τσέπες των φορολογουμένων…
