"Πώς είναι η κατάσταση της οικονομίας σήμερα;". "Τόσο επικίνδυνη, όσο και τη στιγμή της κατάρρευσης της αμερικανικής τράπεζας Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο 2008", απαντά ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ, που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή εδώ και δέκα χρόνια κατά τη διάρκεια του χρηματοοικονομικού κατακλυσμού.
Στις 9 Αυγούστου 2007, ο γαλλικός τραπεζικός όμιλος BNP Paribas παγώνει τρία από τα επενδεδυμένα στις ΗΠΑ κεφάλαια. Ο πανικός γενικεύεται και η αγορά νομισμάτων, επί της οποίας οι τράπεζες ανταλλάσσουν ρευστό, στερεύει απότομα.
"Η κατάσταση ήταν πρωτοφανής από τον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο: Δεν υπήρχε πλέον καμία κανονική δραστηριότητα, καμία συναλλαγή ανάμεσα σε τράπεζες, ούτε επιτόκια στην αγορά... Παίρνω τότε μαζί με τους συναδέλφους μου την απόφαση να χορηγηθεί η ρευστότητα που ζητείται από τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς χωρίς όρια".
Στις 9 Αυγούστου 2007, 50 τράπεζες της Ευρωζώνης ζητούν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ρευστότητα 95 δισεκατομμυρίων ευρώ για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ένα πρωτοφανές ποσόν. Και το παίρνουν.
a
"Βρισκόμουν τότε στη Βρετάνη, στο εξοχικό μου στο Σεν Μαλό, σε διαρκή ηλεκτρονική επικοινωνία με την ΕΚΤ και τα μέλη του διευθυντηρίου. Παίρνουμε την απόφαση μέσα σε δυόμισι ώρες", διηγείται ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ.
"Αυτή η απόφαση θεωρήθηκε κρίσιμης σημασίας από όλους του παρατηρητές και τους παράγοντες της αγοράς, διότι έδειχνε ότι η ΕΚΤ μπορούσε να λάβει πολύ γρήγορα εξαιρετικά τολμηρές αποφάσεις", λέει ο τότε Ευρωπαίος κεντρικός τραπεζίτης.
"Υπήρχαν δύο σχολές: Εκείνοι που θεωρούσαν ότι η κρίση των subprimes ήταν ο προάγγελος μίας πολύ σοβαρής κατάστασης και εκείνοι που θεωρούσαν ότι επρόκειτο για μία απλή διόρθωση της αγοράς, μάλλον υγιή διόρθωση και χωρίς συστημικό κίνδυνο. Ανήκα στην πρώτη σχολή", συνεχίζει ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ.
Η κατάσταση δεν αμβλύνεται, αλλά συνεχίζει να επιδεινώνεται τους επόμενους μήνες μέχρι την τελική έκρηξη: Στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, η αμερικανική τράπεζα Lehman Brothers κηρύσσει πτώχευση. Η Lehman ήταν η μικρότερη επιχειρηματική τράπεζα της Wall Street. "Ηταν ο μηχανισμός ανάφλεξης", λέει ο Τρισέ.
Τις προηγούμενες ημέρες, "είμαι σε επαφή με τον Μπεν Μπερνάνκι (Πρόεδρο της Fed), με τον Τιμ Γκάιτνερ, (επικεφαλής της Fed στην Νέα Υόρκη), με τους συναδέλφους μου σε όλον τον κόσμο. Βρισκόμαστε σε διαρκή σύσκεψη".
"Εξηγούμε ότι η πτώχευση της Lehman θα έχει καταστροφικές συνέπειες, αλλά καταλαβαίνω ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν θα διασώσει τη Lehman, εάν δεν υπάρξει ιδιωτική διευθέτηση", συνεχίζει ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ.
Αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι αμερικανικές αρχές, έχοντας δεχθεί επικρίσεις τόσο από τα δεξιά όσο και από τα αριστερά για τη δημόσια βοήθεια προς τους οργανισμούς αναχρηματοδότησης ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων Fannie Mae και Freddie Mac, αφήνουν την Lehman να καταρρεύσει.
"Αυτό που αντιλαμβάνομαι είναι ότι η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι δεν έχει, εκείνη τη στιγμή, την πολιτική δυνατότητα να επέμβει με δημόσιο χρήμα. Αρχίζω λοιπόν και εγώ να ετοιμάζομαι για την καταστροφή", θυμάται ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ.
