Σύμφωνα με το Axios, ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία που θα παρατείνει την εκεχειρία και θα ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες σχετικά με τα πυρηνικά.
Το μνημόνιο κατανόησης (MOU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να υπογραφεί σύντομα, προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, καθώς και σταδιακή άρση των κυρώσεων προς το Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα τηρεί τους όρους της συμφωνίας. Αυτό ανέφεραν στο Axios διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολαβούν στις διαπραγματεύσεις και Αμερικανός αξιωματούχος.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το μνημόνιο θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν
Το κείμενο περιλαμβάνει ένα αρχικό πλαίσιο για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας. Ωστόσο, οποιαδήποτε ουσιαστική παρέμβαση στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο αναλυτική συμφωνία που θα ακολουθήσει.
Διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες, ο οποίος είχε γνώση του περιεχομένου του κειμένου, δήλωσε ότι "οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο της συμφωνίας", επισημαίνοντας ωστόσο ότι απομένει η τελική πολιτική έγκριση.
Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις εξελίξεις, μέχρι το βράδυ της Πέμπτης η συμφωνία είχε λάβει εγκρίσεις σε υψηλό επίπεδο στο Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί από την ανώτατη ηγεσία της χώρας.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει τελετή υπογραφής μέσα στο Σαββατοκύριακο, ενώ εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι η Τεχεράνη "δεν έχει ακόμη λάβει οριστική απόφαση". Παρότι ο Λευκός Οίκος έχει εκτιμήσει και στο παρελθόν ότι μια συμφωνία βρισκόταν κοντά, αρκετές απόπειρες κατέρρευσαν την τελευταία στιγμή. Ωστόσο, οι μεσολαβητές εμφανίζονται αυτή τη φορά περισσότερο αισιόδοξοι.
ΗΠΑ - Ιράν: Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Την Πέμπτη τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας αναχώρησαν για την Ευρώπη, μεταφέροντας εξοπλισμό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ενδεχόμενη μετάβαση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.
Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από χώρες που μεσολαβούν στις συνομιλίες και δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, η προσωρινή συμφωνία επιτεύχθηκε το βράδυ της Τετάρτης, έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στον Καταριανό μεσολαβητή Αλί Αλ-Θαουάντι και τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι επικοινώνησε επανειλημμένα τηλεφωνικά με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία είχε ουσιαστικά ολοκληρωθεί φαίνεται πως αιφνιδίασε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σύμφωνα με αμερικανική πηγή, τις προηγούμενες ημέρες ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναζητούσε πληροφορίες μέσω επαφών του κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ, προσπαθώντας να κατανοήσει τις εξελίξεις.
Οι δεσμεύσεις του Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα
Βάσει του μνημονίου, το Ιράν θα αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Η βασικότερη είναι ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και θα προχωρήσει σε ρυθμίσεις για την επίλυση της διαφωνίας γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ αποδέχθηκε ως πιθανή λύση τη μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου εντός του Ιράν, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ. Ωστόσο, οποιαδήποτε ουσιαστική κίνηση στο πυρηνικό πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί μόνο εφόσον επιτευχθεί δεύτερη συμφωνία, κάτι που παραμένει αβέβαιο δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετώπισαν ακόμη και οι διαπραγματεύσεις για το αρχικό μνημόνιο.
Συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν: Άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και άρση κυρώσεων
Το μνημόνιο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή διοδίων, με στόχο η ναυσιπλοΐα να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αναφέρει στο Axios ότι μετά το άνοιγμα των Στενών το Ιράν θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντάς του να εξάγει πετρέλαιο για διάστημα 60 ημερών. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά έσοδα στην ιρανική οικονομία. Η χαλάρωση των κυρώσεων θα διευρύνεται όσο η Τεχεράνη τηρεί τις δεσμεύσεις της και επιδεικνύει "καλή πίστη" στις επόμενες διαπραγματεύσεις. "Δεν υπάρχει προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα για την άρση των κυρώσεων. Όλα θα εξαρτηθούν από την εφαρμογή της συμφωνίας", δήλωσε ο διπλωμάτης.
Τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια
Ασαφές παραμένει το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό. Η Τεχεράνη επιμένει ότι θα πρέπει να αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος αυτών των χρημάτων αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ενώ η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η αποδέσμευσή τους θα πρέπει να γίνεται σταδιακά και ανάλογα με τον βαθμό συμμόρφωσης του Ιράν.
Σύμφωνα με πηγές, ΗΠΑ, Ιράν και Κατάρ συζητούν μηχανισμό που θα επιτρέπει στην Τεχεράνη να χρησιμοποιήσει μέρος των παγωμένων κεφαλαίων της στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών.
Η συμφωνία, η οποία προωθήθηκε με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, αναμένεται να ονομαστεί "Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ", εφόσον τελικά υπογραφεί και από τις δύο πλευρές. "Εργαζόμαστε με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη ώστε να ολοκληρωθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες και να καθοριστεί η ημερομηνία της τελετής υπογραφής", δήλωσε διπλωμάτης από μία από τις χώρες που συμμετέχουν στη διαμεσολάβηση.
(thetoc.gr)
