Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις πλείστες των περιπτώσεων αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο για τους αθλητές, έτσι ώστε να συνδεθούν με τους θαυμαστές τους και να προωθήσουν τα επιτεύγματα τους κατά την διάρκεια μιας αθλητικής σεζόν.
Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις, στις οποίες τα social media συνοδεύονται από σημαντικά μειονεκτήματα, όπως η παρενόχληση, τα ρατσιστικά σχόλια αλλά και ο διαδικτυακός εκφοβισμός.
Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, το συγκεκριμένο φαινόμενο δείχνει να ξεφεύγει, σε σημείο που επηρεάζει μάλιστα τους ποδοσφαιριστές ή αθλητές και ψυχολογικά, με αποτέλεσμα κάποιοι από αυτούς να κάνουν σκέψεις μέχρι και να σταματήσουν να ασχολούνται με το άθλημα είτε επιδιώκουν να αλλάξουν ομάδα, είτε επισκέπτονται ψυχολόγο για την κατάλληλη διαχείριση του.
Οι Ράσφορντ, Σάντσο και Σάκα ήταν μερικά τα πιο "φρέσκα θύματα" του διαδικτυακού εκφοβισμού, δεχόμενοι ρατσιστικά σχόλια στους προσωπικούς τους λογαριασμούς μετά τον χαμένο τελικό του EURO 2020 και τα χαμένα τους πέναλτι.
Ως επι τω πλείστων, τα προσβλητικά και ρατσιστικά σχόλια έγιναν από Άγγλους ενώ δεν έλειψαν τα σχόλια και από Ιταλούς (την ομάδα ουσιαστικά την οποία αντιμετώπισε η Αγγλία στον τελικό).
«Γνωρίζουμε για προσβλητικά και ρατσιστικά σχόλια στα social media κατά παικτών μετά τον τελικό του Euro 2020. Αυτή η κακοποίηση είναι απαράδεκτη, δεν θα γίνει ανεκτή και θα ερευνηθεί» ανέφερε η αστυνομία σε ανακοίνωσή της λίγο μετά το συμβάν, δείχνοντας την μηδενική της ανοχή σε τέτοιου είδους σχόλια.
Την ίδια στιγμή, τόσο οι ομάδες των ποδοσφαιριστών όσο και η ομοσπονδία της Αγγλίας αλλά και οι συμπαίκτες τους, εξέφρασαν δημόσια τη στήριξη τους στους ίδιους.
Ο Γκράνιτ Τσάκα, επίσης παίκτης της Άρσεναλ, έζησε και αυτός με την σειρά του την άσχημη πλευρά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με τα σχόλια να τον αναγκάζουν μάλιστα να αντιδράσει έντονα σε ένα παιχνίδι.
«Ο κόσμος μου έλεγε φράσεις όπως: «θα σου σπάσουμε τα πόδια», «θα σκοτώσουμε την γυναίκα σου», «μακάρι η κόρη σου να πάθει καρκίνο». Αυτό με έφτασε στα όρια μου και η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήρθε όταν ένιωσα ξανά αυτή την απόρριψη στο γήπεδο την Κυριακή.
Σε αυτή την κατάσταση, άφησα τον εαυτό μου να παρεκτραπεί και αντέδρασα με έναν τρόπο που έδειξε έλλειψη σεβασμού προς τους οπαδούς που υποστηρίζουν την ομάδα μας, προς το κλαμπ και εμένα προσωπικά. Δεν ήταν πρόθεσή μου και ζητώ συγγνώμη αν αυτό πίστεψε ο κόσμος».
Αντιλαμβάνεστε λοιπόν σε πόσο "άρρωστο" σημείο φτάνουν κάποιοι άνθρωποι για να ξεστομίζουν κάτι τέτοιο προς τον ποδοσφαιριστή της ίδιας της ομάδας τους, λόγω του ότι αγωνιστικά δεν βρισκόταν στο καλύτερο δυνατό επίπεδο.
Σε αυτή την κατηγορία εμπίπτουν επίσης ο Πολ Πογκμπά ενώ ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί αυτή της τενίστριας Ναόμι Οσάκα.
Ο Πογκπά έπεσε και αυτός θύμα ρατσιστικής επίθεσης από φίλους της Γιουνάιτεντ έπειτα από πέναλτι το οποίο έχασε και είχε ως αποτέλεσμα η Μάντσεστερ να μείνει στην ισοπαλία με την Γουλβς.
Η διοίκηση της Γιουνάιτεντ ενημερώθηκε για όσα γράφτηκαν και με ανακοίνωσή της καταδίκασε το συμβάν, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα υπάρξει καμία ανοχή σε τέτοιου είδους κρούσματα που αμαυρώνουν την ιστορία της ομάδας, με τον Γάλλο μέσο τότε, να γίνεται ο τρίτος που δεχόταν ρατσιστική επίθεση μέσω social media στην Αγγλία, μετά τους Τάμπι Έιμπραχαμ και τον Ιμπαϊμ Μεϊτέ.
Το πιο ακραίο φαινόμενο αποτελεί η Ναόμι Οσάκα, η οποία μέχρι τα 23 της κατέκτησε 4 Grand Slam και θεωρείται εκ των κορυφαίων (αν όχι η κορυφαία) τενίστριών αυτή την στιγμή στον κόσμο.
Η υπερβολική της έκθεση στα ΜΜΕ και στα social media αλλά και ο πανικός που ξεκίνησε να γίνεται γύρω από το όνομα της, είχε ως αποτέλεσμα η ίδια να πέσει σε κατάθλιψη, καθώς δεν ήταν σε θέση να διαχειριστεί όλη αυτή τη δημόσια προβολή γύρω από την ίδια..
Από μια νεαρή αθλήτρια η οποία πάλευε να πετύχει τους στόχους της, ξαφνικά βρίσκεται να μετατρέπεται σε ένα αθλητικό πρότυπο, γεμάτο με προσδοκίες - που ποτέ δεν ζήτησε - απέναντι στους φαν και στον κόσμο.
Αυτή η ξαφνική αλλαγή για ένα τόσο αντισυμβατικό άτομο όσο η Οσάκα, είχε διαφορετικό αποτέλεσμα απ' ότι θα φανταζόταν κάποιος αν ήταν στην θέση της. Μια εξέλιξη που σαφώς αποδεικνύει ότι πίσω από τα πολλά φώτα δημοσιότητας και αφιερωμάτων, βρίσκονται άνθρωποι, οι οποίοι παρά την φήμη και τα χρήματα τους παραμένουν το ίδιο θνητοί όπως και εμάς, έχοντας τις δικές τους αδυναμίες και προβλήματα.
Πρόκειται για ένα ζήτημα πάντως το οποίο σε καμία περίπτωση δεν σηκώνει αστειότητες ως προς την αντιμετώπιση του και στην προσπάθεια μας να μάθουμε πως μπορεί να γίνει η κατάλληλη διαχείριση με την ολοένα και μεγαλύτερη αύξηση των ψεύτικων προφίλ τα οποία προχωρούν σε εκφοβισμό και ρατσιστικά σχόλια, μιλήσαμε με τους Γιώργο Μερκή (πρόεδρος ΠΑΣΠ), Σπύρο Νεοφυτίδη (εκτελεστικός πρόεδρος ΠΑΣΠ) και την αθλητική ψυχολόγο, Θάλεια Παναγή.
Στη κουβέντα που είχαμε με τον εκτελεστικό πρόεδρο του ΠΑΣΠ, Σπύρο Νεοφυτίδη, ο ίδιος μας ανέφερε για τις ενέργειες που γίνονται από τον ΠΑΣΠ γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα:
«Ως ΠΑΣΠ έχουμε συγκεκριμένο σχέδιο δράσης, μέσα από το οποίο δίνουμε κατευθυντήριες γραμμές προς τους παίκτες οι οποίοι θα ζητήσουν βοήθεια. Μια από τις βοήθειες που παρέχονται είναι και η ψυχολογική υποστήριξη και βοήθεια από δύο ειδικούς ψυχολόγους με τους οποίους συνεργαζόμαστε.
Παράλληλα με αυτά, υπάρχει ανοικτή γραμμή επικοινωνίας με ειδικό γραφείο στο αρχηγείο της αστυνομίας όπου ενημερώνουμε άμεσα για οποιαδήποτε καταγγελία.
Οι ποδοσφαιριστές μπορούν να επικοινωνούν άμεσα με τα γραφεία σε μια τέτοια περίπτωση και εφόσον υπάρξει σοβαρό πρόβλημα ασφαλείας μπορούν να κάνουν χρήση και του red button».
Διεθνής εν ενεργεία ποδοσφαιριστής ο οποίος μας ζήτησε να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητα του ανέφερε για σχόλια τα οποία διάβασε κάτω από δημοσίευση ιστοσελίδας η οποία αναφερόταν στην εμφάνιση του: «Προσωπικά είμαι αρκετά δυνατός για να αντιμετωπίσω αυτά τα σχόλια. Παρ’ όλα αυτά είναι πολύ άσχημο να διαβάζει η οικογένεια σου σχόλια από οπαδούς που σου εύχονται να πάθεις χιαστούς ή να μην δεις ξανά χαρά στη ζωή σου»
Από την πλευρά της η αθλητική ψυχολόγος, Θάλεια Παναγή τόνισε τα εξής σχετικά με το πως τα social media μπορούν να επηρεάσουν ψυχολογικά ένα αθλητή:
«Τις πλείστες φορές βλέπουμε ότι τα Μέσα κοινωνικής Δικτύωσης λειτουργούν κυρίως αρνητικά στους αθλητές, αφού αναπαράγουν διάφορες ειδήσεις οι οποίες μπορεί να μην είναι έγκυρες ή και αντικειμενικές!
Εάν ο αθλητής επιλέξει να παρακολουθεί και να αλληλοεπιδρά με τα κοινωνικά δίκτυα, τότε θα πρέπει να είναι προσεκτικός, τόσο στο χρόνο που σπαταλά (να μην το παρακάνει, διότι έρευνες δείχνουν ότι η χρήση της οθόνης δημιουργεί εθισμό) αλλά να επιλέγει και το που θα μπαίνει να διαβάσει, καθώς οι οπαδικές σελίδες για παράδειγμα αποτελούνται ως επί τω πλείστων από άτομα τα οποία είναι γεμάτα έντονα συναισθήματα. Βλέπουμε λοιπόν από την μια μιλούν θετικά για την ομάδα ή τους αθλητές και από την άλλη αρνητικά και ισοπεδωτικά, κυρίως μετά από μια κακή εμφάνιση.
Όσο αφορά τώρα τα ατομικά αθλήματα, είναι πιθανό κάποιοι αθλητές να μπουν στο διαδίκτυο για να δουν τι έκαναν οι άλλοι αθλητές /ανταγωνιστές. Από την μια αυτό θα έλεγε κάποιος ότι μπορεί να δώσει κίνητρο και ώθηση, αλλά στην περίπτωση που δεν μπορεί να το διαχειριστεί, θα έχει ως αποτέλεσμα να τον επηρεάσει πολύ αρνητικά (προκαλεί άγχος, πίεση και αποπροσανατολισμό από τον στόχο-πλάνο) .
Συνεπώς είναι σημαντικό ο αθλητής να κρίνει από μόνος του εάν και εφόσον μπορεί να διαχειριστεί την χρήση των κοινωνικών δικτύων προς όφελος του, και αν τον επηρεάζει αρνητικά να προσπαθήσει να το περιορίσει».
Όσο αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να χειριστεί τα αρνητικά σχόλια που μπορούν να γίνουν εις βάρος του κάποιος αθλητής η Θάλεια υπογράμμισε:
«Εάν κάποιος αθλητής μπει στο κόπο να τα διαβάσει, τότε θα πρέπει να μπορεί να διαχειριστεί τα αρνητικά σχόλια. Θα έλεγα ότι το πιο καλό είναι να το αποφεύγει, αλλά εάν επιλέξει να τα διαβάσει, θα πρέπει να προσπαθήσει να διερωτηθεί και να προβληματιστεί, εάν αυτά που διαβάζει είναι αντικειμενικά, εάν ισχύουν και να δει πως τον επηρεάζουν. Δηλαδή, τι νιώθω τώρα που το διαβάζω; Τι σκέφτομαι; Είναι ρεαλιστικό, ισχύει; Ποιος/ ποιοι το γράφουν; Και μετά να προσπαθήσει να συγκεντρωθεί ξανά στο στόχο του.
Οι μεγάλοι και επιτυχημένοι αθλητές θα δείτε ότι συνήθως δεν διαβάζουν σχεδόν ποτέ τι γράφεται για αυτούς, ούτε έχουν την ανάγκη».
Θύμα διάφορων σχολίων είτε δημόσια στο προφίλ του είτε και μέσω προσωπικών μηνυμάτων που έλαβε, έπεσε και ο πρόεδρος του ΠΑΣΠ, Γιώργος Μερκής, κατά την διάρκεια της καριέρας του.
Σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα ο ίδιος μας ανέφερε:
«Τα social media έχουν μπει πλέον για τα καλά στην ζωή μας σε όλα τα επίπεδα. Ιδιαίτερα για τα δημόσια πρόσωπα, σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, με αποτέλεσμα αν δεν είσαι προσεκτικός ως προς την χρήση τους, να μπορούν να σε επηρεάζουν είτε θετικά είτε αρνητικά.
Γενικότερα δεν θα ήθελα να «δαιμονοποιήσω» τα social media, καθώς το θεωρώ καλό να είσαι ενεργός, όντας ωστόσο πολύ προσεκτικός στο τι ανεβάζεις και πότε το ανεβάζεις.
Πλέον όλοι μπορούν να έρθουν σε επαφή μαζί σου μέσω προσωπικών μηνυμάτων ή μέσω ενός σχολίου που θα κάνουν δημόσια στο προφίλ σου. Όταν το σχόλιο αυτό γίνει σε μια κακή σου στιγμή είναι πολύ πιο εύκολο να σε επηρεάσει αρνητικά.
Προσωπικά μου έχει τύχει ένα διάστημα να χειριστώ λάθος την χρήση των social media, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν παρεξηγήσεις οι οποίες με ανάγκαζαν να μπαίνω σε διαλόγους οι οποίοι με έκαναν να νιώθω άσχημα αντί καλύτερα.
Συζητώντας το όλο θέμα και με άλλα άτομα του χώρου μας, συμφωνούμε όλοι ότι χρειάζεται να είσαι πολύ προσεκτικός ως προς την χρήση τους, καθώς πολύ εύκολα μια λάθος κίνηση μπορεί να σου δημιουργήσει πολλά θέματα στην καριέρα σου.
Θεωρώ ότι θα μπορούσαν να γίνουν κάποια εκπαιδευτικά σεμινάρια, ειδικότερα για αθλητές και ποδοσφαιριστές, γιατί η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για κάτι καινούριο που έχει μπει στη ζωή μας για τα καλά τα τελευταία χρόνια. Αυτό μπορεί να γίνει από άτομα ειδικά στο συγκεκριμένο κομμάτι, οι οποίοι θα βοηθήσουν και θα καθοδηγήσουν είτε νεαρούς αθλητές/ποδοσφαιριστές είτε ακόμα και παλαιότερους ως προς το να κάνουν σωστή χρήση των social media».
Όντας παθόντας και εγώ ο ίδιος όσο βρισκόμουν στην θέση του εκπροσώπου Τύπου, είναι αλήθεια ότι το ζήτημα είναι πολύ πιο ιδιαίτερο και πολύπλευρο απ’ ότι φαίνεται.
Τα ψεύτικα προφίλ που ολοένα και αυξάνονται, συνήθως έχουν ως στόχο να αναστατώσουν τα άτομα για τα οποία σχολιάζουν, καθώς σπάνια θα σχολιάσουν κάτι με θετικό τρόπο.
Είναι σημαντικό λοιπόν για τους ποδοσφαιριστές να είναι πρώτα δυνατοί οι ίδιοι στο μυαλό, ώστε να μην λαμβάνουν υπόψιν το καθετί που θα γράψει ο καθένας για τους ίδιους. Γνωρίζοντας καλύτερα ο καθένας ποιος είναι, τι έχει πετύχει και πως τα έχει καταφέρει, πολύ πιθανό να βοηθήσει και στην καλύτερη αντιμετώπιση άσχημων ή αισχρών σχολίων γύρω από τον ίδιο.
Κι’ ας μην ξεχνάμε ποτέ ότι τα social media είναι μια εντελώς διαφορετική ψηφιακή πραγματικότητα απ’ ότι η πραγματικότητα της καθημερινότητας στη ζωή. Και εκεί, έχει κανείς κοντά του ανθρώπους που τον αγαπούν και τον εκτιμούν και όταν χρειαστεί θα κάνουν τα απαραίτητα καλοπροαίρετα σχόλια προς διόρθωση τυχόν αδυναμιών ή παραλείψεων.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που απασχολεί γενικότερα τον παγκόσμιο αθλητισμό και ποδόσφαιρο. Λύσεις και τρόποι αντιμετώπισης του όπως όλα δείχνουν υπάρχουν και καλό είναι να το γνωρίζει κάθε αθλητής/ποδοσφαιριστής που ίσως πέσει θύμα παρόμοιων συμπεριφορών.
Σάββας Πηλακούτας
